Termin: 24 KWIETNIA (ŚRODA), godz. 13.00-15.00
Miejsce: SCEK, ul. Jezuicka 4, Stare Miasto

Zimą samolot z południa dolatuje tu raz w tygodniu lub rzadziej. Latem tylko dwa statki dowożą zaopatrzenie na resztę roku. Kilkuset mieszkańców północnej Grenlandii żyje według zasad ustalonych przez naturę i przodków – wielkich łowców polujących na morsy i niedźwiedzie.

Ilona Wiśniewska pojechała do Qaanaaq i Siorapaluk, najbardziej na północ wysuniętych osad Grenlandii. Nawiązanie relacji z Inughuitami, zwanymi też polarnymi Inuitami, wymagało wyczucia i czasu. Usłyszała: „Nie spiesz się. Ugotuj coś. My też chcemy wiedzieć, kim jesteś”. Zaprosili ją do swojego życia. Uczestniczyła w polowaniach, była zapraszana do domów, przysłuchiwała się rozmowom, w których przeplatały się codzienność, katastrofa klimatyczna, historia i skomplikowane relacje z resztą świata. Tak powstał Migot, niezwykły inuicki wielogłos, który w ciemnościach nocy polarnej wybrzmiewa szczególnie przejmująco.

Termin: 19 PAŹDZIERNIKA (CZWARTEK), godz. 12.00-14.00
Miejsce: SCEK, ul. Jezuicka 4, Stare Miasto

Od maja 1947 do sierpnia 1948 roku Lejb Majzels, pracownik Centralnego Komitetu Żydów w Polsce, wyjeżdża w teren dwadzieścia osiem razy w poszukiwaniu pięćdziesięciorga dwojga dzieci, które przeżyły Zagładę i pozostają pod opieką Polaków. Każdy wyjazd skrupulatnie odnotowuje: o której wyjechał, o której dotarł, czy znalazł dziecko i za ile naród żydowski może je wykupić. Bo życie każdego żydowskiego dziecka ma cenę.

Siedemdziesiąt lat później Anna Bikont powtarza próbę ich odnalezienia. Podąża śladem zapisków pozostawionych w dwóch zeszytach – „Sprawozdaniach z podróży służbowych L. Majzelsa w sprawie poszukiwania dzieci znajdujących się w rękach Polaków”. Z niezwykłą dociekliwością szuka choćby najdrobniejszych informacji, które mogłyby doprowadzić do spotkania po latach. Dokonuje niemożliwego, jednocześnie stając przed kolejnym potężnym wyzwaniem – jak skłonić do wspomnień ludzi, którzy uciekli od przeszłości, niekiedy na koniec świata. Cena to reporterskie śledztwo rzucające nowe światło na losy dzieci po Zagładzie. Prowadzone z przenikliwością znakomicie oddaje niepokojącą atmosferę powojnia i burzy pozornie oczywistą ocenę wyborów życiowych ocalałych.

Lekcja (zamknięta) odbędzie się w środę 22 listopada, godz. 11.00-12.30
w V Liceum Ogólnokształcącym im. Księcia Józefa Poniatowskiego.
Dziękujemy za zaproszenie do V LO Dyrekcji Liceum i p. Ewie Nizińskiej.

Kiedy Laila odkryła, że jest lesbijką, uciekła z Wysp Owczych. Chciała być jak najdalej od rodziny i nieprzychylnego otoczenia – wówczas nawet w gazetach pisano, że AIDS to kara, którą Bóg wymierza homoseksualistom za grzechy. Kiedy swoją orientację poznała Eva, została w kraju. Próbowała żyć, szukać szczęścia i walczyć o zmiany. Po latach Laila wróciła. Pod jej nieobecność kraj zmienił się nie do poznania. To już nowe Wyspy Owcze. Bardziej otwarte, odważne, wolne.
Urszula Chylaszek, reporterka i fotografka, opowiada o dynamicznie zmieniającym się kraju, portretując osobisty i społeczny wymiar rewolucji obyczajowej na Wyspach Owczych. Śledzi drogę, jaką ten niewielki naród – niespełna pięćdziesiąt cztery tysiące osób, z których większość jest ze sobą spokrewniona – przeszedł od religijnego konserwatyzmu do nowoczesnej swobody. Jak silne są więzy tradycji? Czy da się uwolnić od zwyczajowego systemu nakazów i zakazów? Jakie tajemnice kryją niewielkie społeczności? Co ryzykują ci, którzy chcą wyciągnąć je na światło dzienne? I wreszcie – jak szukać miłości, kiedy wszyscy znają się od przedszkola?

Lekcja (zamknięta) odbędzie się w czwartek 23 listopada, godz. 13.00-15.00
w IX Liceum Ogólnokształcące im. Klementyny Hoffmanowej.

Dotąd o głuchych wypowiadali się głównie ci, którzy słyszą. Teraz głusi chcą opowiedzieć o sobie sami. „Słyszaki” – mówią czasem głusi o słyszących. Czy ludzi można opuścić językowo? Nie dać im prawa do języka? Albo za wszelką cenę nakłaniać do nauczenia się innego języka, którym posługuje się większość, chociaż dla wielu z nich to zadanie niewykonalne?

Jedno z pierwszych pytań, które zadają słyszący: głusi nie słyszą, ale przecież chyba mogą nauczyć się czytać? Gdy dowiadują się, że nie – nie wszyscy głusi w Polsce potrafią czytać ze zrozumieniem po polsku – słyszący dziwią się jeszcze bardziej: przecież to Polacy, kończą polskie szkoły, żyją w kraju, w którym wiadomości, pisma urzędowe, diagnozy i wyroki są po polsku. Jak to możliwe, że nie znają języka ojczystego? – Jesteśmy niepełnosprawni tylko między wami, słyszącymi – mówi jeden z bohaterów Głuszy. – Gdy jesteśmy sami ze sobą, głusi z głuchymi, możemy używać naszego języka i nie czujemy się inni.

Dotąd o głuchych wypowiadali się głównie ci, którzy słyszą. Teraz głusi chcą opowiedzieć o sobie sami.

Wychowawca z internatu dla głuchych dzieci bił je i znęcał się nad nimi psychicznie. Głucha kobieta miga, że wychowankowie nie mogli o tym nikomu powiedzieć, bo większość z nich nie potrafiła mówić, a ich matki nie nauczyły się języka migowego. Głucha kobieta w ciąży trafiła do szpital, ale nikt nie wezwał tłumacza. Jej syn, uczeń podstawówki, który umiał migać, musiał przekazać matce, że noworodka nie udało się uratować. W czasie pandemii głucha matka zobaczyła, że nauczycielka ze szkoły dla głuchych mówi do jej syna podczas lekcji online. „Dlaczego ona to robi? – zastanawiała się. – Przecież on nic nie słyszy”.

„Jeszcze Porsy nie zdęła,/ lea my żeczamy,/ Co tam obca przemoc wziąła,/ Szablą odbierzemy. Marsz, marsz, Dąbrows,/ Z ziemi fłoskie do Borsy./ Zam twog przewodem/ Złoczym się z narodem” – czyta na głos głuchy Daniel Kotowski. – Tego oczekuje ode mnie Rzeczpospolita Polska – miga. – Artykuł dwudziesty siódmy Konstytucji RP mówi, że „W Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski”. A więc ja, obywatel głuchy od urodzenia, powinienem mówić. Nawet jeśli nie potrafię, choć przez kilkanaście lat próbowałem się nauczyć. Nawet jeśli nie słyszę swojego głosu. Mam konstytucyjny obowiązek mówić po polsku.

Termin: 29 LISTOPADA (ŚRODA), godz. 12.00-13.45
Miejsce: SCEK, ul. Jezuicka 4, Stare Miasto

Dwa słowa są w tej pracy zakazane: powołanie i bohaterstwo.

Jakub Sieczko, lekarz, specjalista anestezjologii i intensywnej terapii, przez sześć lat pracował w stołecznym pogotowiu ratunkowym. To osiem tysięcy godzin na dyżurach, tysiące twarzy, setki tragedii – raczej nie tych z pierwszych stron gazet. Kilka spektakularnych sukcesów i żadnego cudu, bo siły nadprzyrodzone mają na warszawskim Grochowie wolne. Ludzie jeżdżący karetką i nazywani czasem bogami – wcale nimi nie są. Próbują przetrwać w pogotowiu, nie popaść w obojętność lub samodestrukcję. Nie każdemu się to udaje.

Obcują z miastem bez filtra i pudru – z Warszawą śmierci, klubów ekskluzywnych i podrzędnych, brudu, głupich porachunków, złamanych serc i przede wszystkim niewidowiskowego, cichego cierpienia. Robią w nieszczęściu, które przytrafia się starym i młodym, bogatym i biednym, sławnym i anonimowym. Wszyscy są równi. I pogo też nie wybiera – jeździ do każdego.

Trzech ubranych na pomarańczowo trzydziestolatków musi patrzeć na rozpadające się cudze życia, choć często woleliby odwrócić wzrok. Taka praca, że patrzeć trzeba. Niekiedy udają przed sobą, że wcale nie chce im się płakać.

Lekarzowi czasem „bandaż się rozwija”, a czasem ma overbooking nieszczęść. Jednak gdy trzylatek nie zostaje półsierotą, nieszczęście staje się szczęściem. I to jest piękna chwila – zdradliwa, ale najpiękniejsza.

Termin: 2 GRUDNIA (SOBOTA), godz. 11.00-15.00
Miejsce: SCEK, ul. Jezuicka 4, Stare Miasto

Czym jest narracja w fotografii? Jak historie ze słów i obrazów przeplatają się, tworząc spójną całość? – o tym wszystkim porozmawiamy na przykładzie mojej książki “Zamalowane okna”. Będą też zajęcia praktyczne, więc proszę o przyniesienie aparatów fotograficznych lub smartfonów (kto w czym czuje się lepiej). Warsztat zakończy się wspólnym obejrzeniem (i omówieniem) prac, które zostaną wykonane na zajęciach. Zapraszam:)

Anna Liminowicz

To może być dom z dwuskrzydłowymi drzwiami. Stoi na uboczu, kawałek na wschód od Pereł. W pokoju z drewnianą podłogą czerwonoarmiści trzymali konie. Z sypialni rodziców widać sad. Na prawo od wejścia był gabinet taty. A obok niego, tam, gdzie jest posadzka z betonu, jedli jeńcy. Może nie być w tym domu nic ważniejszego niż rozpadająca się szafa z koszulami ojca na wieszakach.

To może być również ceglany czworak, dom wcale nie z wyboru, ale z przymusu, za który po wojnie otrzymało się odszkodowanie – i lalkę po córce bauera.

To może być most w nie swoim kraju. Rzeka, której brzegi spinał, wciąż płynie, chociaż on istnieje już tylko na mapach – i niemieckich, i polskich.

To może być jezioro, które zamieszkiwały kormorany, po nich gawrony, potem krzyczące mewy, a wreszcie − łabędzie nieme. I to właśnie tych ptaków mogło później być żal najbardziej, gdy przyszło uciekać przed nacierającym frontem.

Zamalowane okna to książka o tym, że miejsce człowieka nie zawsze jest tam, gdzie się urodził i gdzie mieszka. Trudno wytłumaczyć, dlaczego go tu ciągnie, dlaczego chce to miejsce ocalić albo dlaczego tęskni za nim przez całe życie. W tych opowieściach z terenu dzisiejszych Mazur mieszają się losy: polskie, niemieckie, ukraińskie, ale nie ma w nich wielkiej polityki. Są ludzie obciążeni niedopowiedzianą przeszłością.

Termin: 4 GRUDNIA (PONIEDZIAŁEK), godz. 12.30-14.30
Miejsce: SCEK, ul. Jezuicka 4, Stare Miasto

Nie było w ostatnich latach głośniejszej historii.

Mariusz, nazwany przez media „polskim Fritzlem”, przez dwa lata więził żonę w piwnicy. Gdy sprawa wyszła na jaw, okazało się, że prokuratura maltretowanej kobiecie – oraz jej córce – trzykrotnie nie uwierzyła.

Katarzyna Włodkowska, autorka głośnego reportażu prasowego „Dom zły”, kilka lat pracowała nad książką, w której stara się odpowiedzieć na kluczowe pytanie – czy rodzina i sąsiedzi wiedzieli? „Na oczach wszystkich” to świetnie udokumentowany reportaż, oparty na dowodach, relacjach, rozmowach z prokuratorami, policjantami, psychologami i osobami z najbliższego otoczenia sprawcy. To opowieść o tym, jak rodzi się zło, próba dotarcia do źródeł znieczulicy instytucji zobowiązanych do reagowania, portret lokalnej społeczności. Włodkowska pokazuje też, jak trauma wpływa na życie, porusza kwestię dziennikarskiej odpowiedzialności i podejmuje się rekonstrukcji przełomowych momentów śledztwa wszczętego po publikacji jej reportażu. Śledztwa, w którym decydująca okazała się psychologia zapachu i pamięci.

Koszmar, który spotkał Ewę, główną bohaterkę książki, mógł wydarzyć się wszędzie. Autorka „Na oczach wszystkich” opisuje, jak wiele okoliczności musiało się zbiec, żeby wydarzył się właśnie w tym konkretnym miejscu, na Kaszubach.

„Dreszczowiec, kryminał, a najbardziej akt oskarżenia z sugestią jak najsurowszego wyroku dla wymiaru sprawiedliwości w pewnym zakątku Polski. Książka powinna być lekturą obowiązkową dla wszystkich policjantów, pracowników pomocy społecznej, całego sądownictwa oraz studentów prawa i resocjalizacji. Takiego „na oczach wszystkich” nie wyobraziłby sobie ani Dante, ani Bosch i Goya. Ani sam Belzebub. Jednocześnie jestem zachwycona językiem autorki. Opowiedziała te historie po ludzku, nie wpadając w ckliwość albo żargony różnych służb”.

Ewa Woydyłło-Osiatyńska

Redaktorka i dziennikarka (z wykształcenia polonistka). W latach 1993-2005 pracowała w dziale reportażu „Gazety Wyborczej”. Przygotowała pięć antologii reportaży: „To nie mój pies, ale moje łóżko” (1998), „Anna z gabinetu bajek” (1999), „Nietykalni” (2000), „Zły dotyk” (2001), „Cała Polska trzaska” (2005) oraz dwie części „Podróży z Ryszardem Kapuścińskim” – opowieści jego tłumaczy, a dla MSZ wystawę „Ryszard Kapuściński 1932-2007. Poeta reportażu”. W latach 2005-2016 opiekowała się archiwum Ryszarda Kapuścińskiego, którego była ostatnią asystentką. W latach 2010-2020 była sekretarzem jury międzynarodowej Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki.

Termin: 5 listopada 2022 (sobota), godz. 12:00-14:00
+ pokaz filmu “Aktion Reinhardt”, godz. 11:00-11:50
Miejsce: SCEK, ul. Jezuicka 4, Stare Miasto

Wystarczyło zaledwie tysiąc czterdzieści dziewięć dni, by w podlubelskim żydowskim miasteczku po dawnych mieszkańcach pozostał tylko zryty przez poszukiwaczy złota cmentarz, zamieniona w szalet synagoga, splądrowane domy i dwadzieścioro troje ocalałych, z których żaden nie chciał tu zostać. Dziś o wojennych losach Izbicy przypomina jeszcze mniej: szkolna gablotka, dwie drewniane kuczki, zaniedbany kirkut i skrawki wyszeptanych opowieści. Bo jak mówić na głos o tych, którzy odeszli na naszych oczach i często za naszym przyzwoleniem?

Rafał Hetman wydobywa z niepamięci postaci i losy, o których uparcie milczały kolejne pokolenia, i opisuje współczesną Izbicę, odbijając ją w lustrze wojennej historii. Właścicielka piekarni i katolicki ksiądz żydowskiego pochodzenia, chłopak, który do końca życia chodził z kulą w szczęce, przepełniony pragnieniem zemsty aptekarz, anonimowi sąsiedzi i świadkowie. Z rozmów, świadectw i dokumentów układa mozaikę żydowsko-polskiej przeszłości, której cień pada daleko poza wojenne lata. Sprawia przy tym, że losy małej, sennej Izbicy stają się uniwersalną opowieścią o polskiej historii. Pisze również o pułapkach ludzkiej pamięci i konsekwencjach milczenia, bo to właśnie przemilczane historie mówią o nas najwięcej.

Termin: 18 listopada 2022 (piątek), godz. 12:00-14:00
UWAGA: zmiana daty, spotkanie odbędzie się 25 listopada, godz. 12:00-14:00
Miejsce: SCEK, ul. Jezuicka 4, Stare Miasto

Magda ma 43 lata. Razem ze swoim mężem Gabrielem mieszka w Hiszpanii. Od dawna starają się o dziecko. Surogacja jest ich ostatnią szansą na pełną rodzinę.
Polina ma 27 lat, męża i dwoje dzieci. Na zostanie surogatką zdecydowała się mimo wątpliwości partnera, po to aby utrzymać rodzinę i zapewnić dzieciom edukację.
Malutką Bridgette urodziła matka zastępcza, imigrantka z rejonu Doniecka. Para Amerykanów zrezygnowała z adopcji, gdy dowiedziała się o nieuleczalnej chorobie dziewczynki. Dziecko pozostawiono w szpitalu.W maju 2020 roku cały świat obiegło zdjęcie sali szpitalnej z ponad stoma noworodkami czekającymi na swoich rodziców. Niemowlęta, urodzone przez surogatki, zostały na kilka miesięcy uwięzione na terenie Ukrainy z powodu lockdownu. Władze kraju i kliniki rozkładały ręce, a tragedia nowo narodzonych dzieci wywołała ogólnoświatową dyskusję na temat surogacji.Jakub Korus dotarł do surogatek i rodzin adopcyjnych, a także rozmawiał z pośrednikami europejskiego podziemia surogacyjnego, chcąc przełamać tabu i zrozumieć, dlaczego to kontrowersyjne dla wielu osób zjawisko dla milionów ludzi może być ostatnią deską ratunku.
To dziennikarskie śledztwo jest również wyjątkową opowieścią o kobiecym ciele, poruszającą i prawdziwą dzięki jej bohaterkom.

Termin: 2 grudnia 2022 (piątek), godz. 12:00-14:00
Miejsce: Stara Prochownia SCEK, ul. Boleść 2, Stare Miasto

Według Polskiej Akademii Nauk niemal połowie z dwustu pięćdziesięciu pięciu średnich miast w Polsce grozi społeczno-ekonomiczna zapaść. Wyludnienie, upadający przemysł, bezrobocie, problemy mieszkaniowe, utrudniony dostęp do ochrony zdrowia, smog, układy polityczne, coraz starsi mieszkańcy. Marek Szymaniak, autor książki Urobieni. Reportaże o pracy, próbuje ustalić, co jest przyczyną tak fatalnej sytuacji, a o szczerą odpowiedź prosi tych, którym kryzys zagraża najbardziej. Podczas podróży po Polsce spotyka się z mieszkańcami i miejskimi aktywistami, rozmawia z samorządowcami, a oficjalne statystyki zestawia z rzeczywistością. Nie boi się stawiać trudnych pytań, nie ocenia, ale nie zadowala się też ogólnikowymi diagnozami oderwanymi od lokalnych problemów. Szukając odpowiedzi, uważnie wsłuchuje się w głosy tych, którzy wyjechali, jak również tych, którzy pomimo ciężkiej sytuacji postanowili zostać. Z reporterską wnikliwością opisuje zastaną rzeczywistość, tworząc realistyczny portret Polski mniejszych miast i ich mieszkańców.

Termin: 10 grudnia (sobota) godz. 13:00-15:00
11:00-12:55 projekcja legendarnego filmu “Inne spojrzenie” (Węgry 1982, scenariusz i reżyseria Károly Makk, 102 min.)
Miejsce: SCEK, ul. Jezuicka 4, Stare Miasto

PRL w latach osiemdziesiątych chwieje się w posadach. Najlepszym narzędziem do utrzymania kontroli jest zburzenie poczucia bezpieczeństwa i znalezienie wspólnego wroga, przeciwko któremu zwróci się społeczeństwo. Tak narodziła się akcja „Hiacynt” – trzy operacje milicji wymierzone w homoseksualnych mężczyzn, przeprowadzone w latach 1985–1987. Masowe zatrzymania, przesłuchania, zbieranie haków, nakłanianie do współpracy, przemoc. Złamane życia nie mają znaczenia.Nazywani „zboczeńcami”, „odmieńcami”, „chorymi” – mężczyźni, których nikt nie szanował i których wielu chciało zniszczyć. Ich prześladowania nie zaczęły się w latach osiemdziesiątych. Na dużą skalę inwigilowano ich już od początku PRL. Musieli wypracować strategię przetrwania w systemie powszechnej nagonki. Nauczyć się żyć pomiędzy tymi, którzy ich okradają, szantażują i zabijają, a państwem, które chce ich policzyć i wykorzystać do własnych celów. Wreszcie zmierzyć z lękiem przed nowym nieznanym zagrożeniem – AIDS.Jaki był faktyczny cel akcji „Hiacynt”? Ile osób przesłuchano i ile teczek powstało? Czy nadal istnieją i gdzie zostały złożone? Czy akcja naprawdę objęła wszystkich homoseksualistów, a może ktoś w tej grupie był chroniony? Remigiusz Ryziński we wstrząsającym reportażu Hiacynt szuka odpowiedzi na te pytania i zastanawia się, czy wraz ze schyłkiem lat osiemdziesiątych machina pogardy i nienawiści na pewno się zatrzymała.

Lekcja z Małgorzatą Gołotą, odbyła się w w maju 2023 r., po powrocie autorki z wielomiesięcznej podróży reporterskiej.

Kreta to ulubiony wakacyjny kierunek turystów z wielu stron świata. Jednym z najpiękniejszych jej zakątków jest zatoka Mirabello, największa na greckich wodach. To tu są najdroższe hotele na Krecie. Stałym punktem na trasie wycieczkowców kursujących po zjawiskowej zatoce jest Spinalonga, skalista wysepka zamieniona w obronny fort jeszcze przez Wenecjan. Jednak to nie resztki umocnień przyciągają turystów. Spinalongę otacza mit “wyspy trędowatych”, miejsca, gdzie chorzy na trąd stworzyli sobie namiastkę życia takiego, jakie znali sprzed czasów choroby. Tyle że przewodnicy nie mówią całej prawdy. Ze Spinalongi nie było ucieczki, ludzie tu umieszczeni znikali z rejestrów i dokumentów, skazani na powolną śmierć fizyczną, wcześniej doświadczali śmierci cywilnej. Dzieci zabierano im po kilku dniach od narodzin. Społeczeństwo i własne rodziny odrzuciły ich na zawsze, mimo że wynaleziono już skuteczny lek. Po istniejącym w pierwszej połowie XX wieku leprozorium na Spinalondze nie zostały niemal żadne dokumenty ani zdjęcia, trędowatych z wyspy do dziś otacza zmowa milczenia. Idąc za strzępami informacji, Małgorzata Gołota przeczesuje archiwa, odnajduje ostatnich świadków i ludzi, którzy poświęcili życie sprawie trędowatych. Tej lektury nie zapomnicie.

Redaktorka i dziennikarka (z wykształcenia polonistka). W latach 1993-2005 pracowała w dziale reportażu „Gazety Wyborczej”. Przygotowała pięć antologii reportaży: „To nie mój pies, ale moje łóżko” (1998), „Anna z gabinetu bajek” (1999), „Nietykalni” (2000), „Zły dotyk” (2001), „Cała Polska trzaska” (2005) oraz dwie części „Podróży z Ryszardem Kapuścińskim” – opowieści jego tłumaczy, a dla MSZ wystawę „Ryszard Kapuściński 1932-2007. Poeta reportażu”. W latach 2005-2016 opiekowała się archiwum Ryszarda Kapuścińskiego, którego była ostatnią asystentką. W latach 2010-2020 była sekretarzem jury międzynarodowej Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki.

Termin: 29 września 2021 (środa), godz. 17:30

W 2018 roku w Sztokholmie wybuchła bomba: literacka Nagroda Nobla nie będzie ogłoszona! Skandal był wyjątkowo głośny. Dotyczył najbardziej znanej w świecie instytucji kulturalnej – Akademii Szwedzkiej, przyznającej literackie Nagrody Nobla. To właśnie w tym kręgu obracał się Jean-Claude Arnault, mąż poetki zasiadającej w szacownym gronie akademików.
Reportaże Matildy Voss Gustavsson o drapieżniku, latami tolerowanym przez sztokholmskie środowisko kulturalne, drukowano najpierw w dzienniku „Dagens Nyheter”. Łatwo byłoby je zebrać i opublikować w jednym tomie. Młoda reporterka podeszła jednak do sprawy ambitniej. Historię molestowania i gwałtów, ale też korupcji i nadużyć finansowych, postanowiła opowiedzieć od nowa, odchodząc daleko od stylu gazetowego. Tak powstał świetnie napisany „Klub”, pasjonujący zapis dziennikarskiego śledztwa. Dociekliwego i skrupulatnego.
Ważną zaletą „Klubu” jest dobrze oddana przez tłumaczkę powściągliwość języka opowieści. Gustavsson subtelnie przedstawia niedomówienia, zatarcie granic przemocy w erotycznych grach gwałciciela i jego ofiar. Skłania przy tym do refleksji na temat jakoby utrwalonego już w Szwecji równouprawnienia płci: iluzja. Wreszcie obnaża kompleksy szwedzkiej elity kulturalnej wobec Zachodu. Jakim cudem mitoman, miernota i oszust stał się w ich świecie ważną osobistością? Bo był Francuzem?

Elżbieta Sawicka

Termin: 27 października 2021 (środa), godz. 18:00-19:30
W ramach Warsztatów dziennikarskich SCEK
(jeżeli chcesz dołączyć napisz do nas na adres info@scek.pl)

Zapomnijmy o stereotypie identycznych pasiaków w Auschwitz. W rzeczywistości stroje więźniów różnorodnością i przypadkowością bardziej przypominały karnawałowy świat na opak niż zakład karny. Poprzez rozmowy z ocalałymi, poprzez studiowanie pod nowym kątem archiwalnych wspomnień i fotografii, reporterka bada psychologiczną moc ubrań i przedmiotów osobistego użytku, która ze szczególną siłą ujawnia się w sytuacji ekstremalnej.

Katarzyna Surmiak-Domańska

Termin: 3 listopada (środa) godz. 18:00-19:30
W ramach Warsztatów dziennikarskich SCEK
(jeżeli chcesz dołączyć napisz do nas na adres info@scek.pl)

Łatwo sobie wyobrazić, może nawet zbyt łatwo, że mieszkańcy Oświęcimia żyją pod ciężarem Zagłady, obecności Muzeum i hord turystów. Jednak, jak widzimy w tym reportażu, żyją również klubem hokejowym Unia czy niezagojonym konfliktem między sąsiadami Romami i nie-Romami, pokazanym w sposób przekraczający prosty symetryzm. Przez wszystkie strony tej książki Marcin Kącki idzie przez miasto, rozmawia ze wszystkimi, patrzy uważnie wszędzie i odkrywa krzyżujące się lokalne interesy i ludzi, którzy na różne sposoby kochają to miejsce.

William Brand

Termin: 6 listopada (sobota) godz. 11:30-14:00

Katarzyna Kobylarczyk wygrała zeszłoroczną Nagrodę reportażem o odgrzebaniu prawdy o hiszpańskiej wojnie domowej. Wraca teraz ekshumacją dwóch wielkich prawd o Nowej Hucie ‒ kobiety współtworzyły tę ikonę lat PRL-u, a ziemie, gdzie zbudowano wzorcowe miasto socrealizmu, były nie tylko żyznymi polami, lecz także małą ojczyzną wielu ludzi. Odkrywamy tamtejsze kobiety nie tylko jako niewidzialne statystki i ofiary historii, ale również jako twórczynie życia w nowym mieście. Osoby, które marzyły i walczyły o coś lepszego niż propagandowa atrapa socjalistycznego miasta ludzi pracy.

William Brand

Termin: 4 grudnia (sobota) godz. 12:30-14:00

Jak poradzić sobie ze zbrodnią, której okrucieństwo neguje wręcz człowieczeństwo sprawców? Jak zaakceptować, a nawet wyobrazić sobie, że winnymi są dziadkowie, krewni? Najlepiej wyprzeć, nie przyjąć do wiadomości, „mama nic nie mówiła”, „byłam dzieckiem”. Kolejne pokolenia zdają się chorować na zbiorową amnezję, gdy rzecz dotyczy mordów na Żydach w miasteczkach takich jak Radziłów, Barchów, Trzcianne. Mirosław Tryczyk, jako wnuk, chce zmierzyć się z rodzinną tajemnicą i wypartą prawdą, a jako reporter ‒ zbiera świadectwa tych, którzy są tej przemilczanej prawdy depozytariuszami.

Abel Murcia Soriano

Termin: 14 października 2020 (środa), godz. 18:00

„…konstrukcja książki reporterskiej nie usprawiedliwia rozgrzebywania cudzych ran” – wyjaśnia autorka tej głęboko empatycznej, świetnie udokumentowanej opowieści o potwornym aspekcie kanadyjskiej historii, jakim była trwająca do lat osiemdziesiątych XX wieku systemowa przemoc wobec rdzennej ludności. Rozmawia z „ocaleńcami” systemu przymusowych szkół z internatami, ale nie ogranicza się do ukazania piekła, przez które przeszli. Przygląda się podejmowanym przez kanadyjski rząd próbom zadośćuczynienia, pokazując, że pojednanie to bolesny proces, który wymaga przede wszystkim odważnego skonfrontowania się z prawdą.

Julia Fiedorczuk

Termin: 28 października 2020 (środa), godz. 17:30
spotkanie nie odbędzie się w tym terminie. Za zmiany przepraszamy. Poinformujemy o nowym terminie spotkania niebawem. NOWY TERMIN: 7 listopada (sobota), godz. 10:45

Młoda warszawianka rusza rozklekotanym vanem w podróż po kresach Polski. Oprócz kuchenki z palnikiem i psa zabiera ze sobą aparat fotograficzny i drukarkę. Od napotkanych ludzi kupuje ich historie. Płaci w szczególnej walucie – oferuje rozmówcom zdjęcia portretowe. W wyniku tych spotkań powstaje też książka. Opowiada o granicach, tych geograficznych i tych między ludźmi. Co tak naprawdę włącza nas lub wyklucza ze wspólnoty, na ile istotnym kryterium jest tu tożsamość narodowa? Na czymkolwiek polegają przepaści między Polakami, Agnieszce Pajączkowskiej udaje się je, przynajmniej na chwilę, zasypać. Krokiem w stronę budowania prawdziwej wspólnotowości okazuje się dobre słowo, dobry obiad, ładna fotka.

Katarzyna Surmiak-Domańska

Termin: 4 listopada 2020 (środa), godz. 18:00

Z ekranów celebrytki/celebryci błagają o uwagę, ale w sklepie, urzędzie i na naszych klatkach schodowych istnieją anty-celebryci, którzy marzą o najmniejszym choćby kontakcie z innymi, czasem próbując w izolacji obronić własne człowieczeństwo. Marta Mazuś z empatią wprowadza czytelników do życia ludzi wykluczonych z wszechobecnego reality show. Nie oferuje transkrypcji wywiadów czy obserwacji z zewnątrz. Pokazuje świat z ich punktu widzenia i najdrobniejszych im tylko znanych sukcesów. Przekonująco opisuje bohaterów, którzy – jak my wszyscy czasami – doznają samotności.

Wiliam Brand

Termin: 21 listopada 2020 (sobota), godz. 11:00

Nie kopali w niedziele, bo byłby grzech. W dni powszednie, przez prawie czterdzieści lat trwała gorączka złota na terenie po obozach w Bełżcu i Sobiborze. Jak to możliwe, że w kraju, który tak manifestuje przywiązanie do miejsc śmierci i pochówków, wydobywano złoto spomiędzy kości, z popiołów, i złote zęby z czaszek pomordowanych Żydów? Nie było wyrzutów sumienia? Nie ma ich do dziś? Ktoś kupił sobie sweter, ktoś wyprawił wesele. Można usłyszeć, że to złoto nie przynosiło szczęścia, że było naznaczone klątwą. Paweł Piotr Reszka zdołał wydobyć prawdę, przekazał nam ją w powściągliwych zapisach. Prawdę, która leży bardzo płytko i wychodzi spod ziemi, jak odłamki kości.

Piotr Mitzner

Termin: 5 grudnia 2020 (sobota), godz. 13:00

“Strup” to uniwersalna opowieść osadzona w realiach hiszpańskich wiosek i miasteczek, wysnuta ze szczegółów: kości, butów, guzików, okularów. Autorka świetnie orientuje się w tych realiach, w specyfice hiszpańskiej przyrody i relacji międzyludzkich, w historii powojnia i transformacji, w społecznych nastrojach. Stąpa z wyczuciem i wrażliwością po trudnym terenie krzywdy.

Abel Murcia

Termin: 5 kwietnia 2019, godz. 10:30
Termin przyjmowania zgłoszeń: 3 kwietnia 2019

W 1968 autor tej książki usłyszał od matki: „Wyjeżdżam. Jestem Żydówką”. Przyjął rolę pośrednika. Przekonywał ojca, że „matka będzie poniżona, jeśli zostanie”, a mamę, że „ojciec będzie poniżony, kiedy wyjedzie”. „Dom…” napisany w Szwecji po pół wieku emigracji stał się podróżą w głąb świadomości. Nie jest to, wbrew pozorom, autobiografia. To rodzaj reportażu z pamięci własnej, która sprawia, że z czasem „stajemy się sobą”. Potomek rycerza spod Grunwaldu i sędziego Izaaka Immerdauera z Krzeszowic „zstępuje w dziadków” i za swoich rodziców przyjmuje ciężar przemilczanej polsko-żydowskiej historii.

Tadeusz Sobolewski

Termin: 15 kwietnia 2019, godz. 11:30
Termin przyjmowania zgłoszeń: 11 kwietnia 2019

Najpierw jest Sassuma Arnaa, Matka Morza, „którą trzeba szanować, ponieważ dostarcza pożywienia”; może dlatego w grenlandzkim najważniejsze rzeczy mówi się bez słów. W precyzyjnej, poetyckiej, anty-pastoralnej prozie Ilonie Wiśniewskiej udaje się zawrzeć coś z wielu rodzajów grenlandzkiej ciszy. „Lud” to opowieść o lodzie i ludziach, o zwierzętach i krajobrazie, o starych wierzeniach i nowoczesności, a także o historii duńskiego kolonializmu nadal odciskającej piętno na mieszkańcach. Autorka nie egzotyzuje swoich bohaterów, ale też nie udaje, że wszystko rozumie. Patrzy, słucha, śni.

Julia Fiedorczuk

Termin: 26 kwietnia 2019, godz. 11:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 24 kwietnia 2019

Jest w tej książce coś z alchemii, coś z tańca na linie – tak nieoczekiwana, a zarazem głęboko przemyślana okazuje się jej konstrukcja, tak klarowny punkt, do którego zmierza. Praga, Budapeszt, Paryż, Warszawa, codzienność, metafizyka. „Reportaż to nieumiejętność przeżycia własnego doświadczenia egzystencjalnego za pomocą fikcji” – pisze Szczygieł. Prowadzi nas zatem przez rzeczywistość i z okruchów własnych i cudzych doświadczeń układa opowieść, która pomaga stanąć wobec tego dojmującego, centralnego „nie ma”, wokół którego skupia się nasze życie.

Olga Stanisławska

Termin: 29 kwietnia 2019, godz. 11:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 24 kwietnia 2019

„Agonię” otwiera głośny reportaż z Wirtualnej Polski o ratownikach medycznych, pracujących w pogotowiu za głodowe pieniądze. To pierwsza w historii naszego konkursu książka, która powstała dzięki dziennikarstwu online. Napisana przez dziennikarza, piszącego głównie o sporcie, mocnym, szybkim, rwanym stylem, jak relacja z meczu bokserskiego. Składa się z 11 tekstów o szwankującym systemie zdrowia i ludziach, którzy się z nim zmagają, po obu stronach. Lekarze, stażyści, pielęgniarki ze skrajnym poświęceniem ratują życie. Wielu wyjeżdża za granicę w poszukiwaniu godniejszych warunków. Każdy z nas może potrzebować ich pomocy. Kto nas uratuje, gdy będziemy w agonii?

William Brand

Termin: 27 września 2019, godz. 11:30
Termin przyjmowania zgłoszeń: 25 września 2019

Autorka pokazuje, z jaką łatwością komunistyczny reżim Envera Hoxy zmienił ludzkie życie w więzienie, gdzie ściany miały oczy i uszy, gdzie donosicielstwo było na porządku dziennym, gdzie ludzie specjalizowali się w upodlaniu swoich sąsiadów i bliskich. Czy można o tym opowiadać dowcipnie, a jednocześnie z empatią? Ten reportaż pokazuje, że tak. Z jednej strony większość rozmówców tęskni za dobrym i sprawiedliwym państwem. Z drugiej, wielu z nich z sentymentem przygląda się ruinom czasu minionego, wcale nie uważając Hoxhy za despotę i mordercę! Dla nich błoto jest rzeczywiście słodsze niż miód: znakomita metafora, która pokazuje straszliwy rozmiar moralnego i intelektualnego spustoszenia.

Nina Witoszek

Termin: 25 kwietnia 2018, godz. 11:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 20 kwietnia 2018

„Sztuka wypełniania dziur. Dziur po ludziach” – piszą dziennikarki „Gazety Wyborczej” o reprywatyzacji, budzącej tak wiele emocji, rozpaczy i gniewu. Na książkę składają się opowieści o 21 warszawskich adresach, splecione z zawiłych nitek losów kamieniczników, lokatorów, kupców roszczeń i czyścicieli kamienic w mieście stołecznym. W dramatach tych występują ludzie bezradni, ludzie bezwzględni i my, mieszkańcy. Książka nie ma finału, którego też zapewne nigdy nie będzie. Podziw budzi pracowitość i dociekliwość autorek: Iwony Szpali (pierwsze teksty na ten temat opublikowała w 1995 roku) i Małgorzaty Zubik (reprywatyzacją zajmuje się od 2005 roku) oraz umiejętność prowadzenia czytelnika przez labirynty życiowych perypetii bohaterów i pułapki paragrafów.

Piotr Mitzner

Termin: 16 maja 2018, godz. 10:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 11 maja 2018

Na początku była wizja Piotra I. Z niej powstała północna stolica Rosji, trzeba było zapomnieć, że ktoś tu był wcześniej, coś było przed początkiem. Rozum miał okiełznać żywioły. Woda zalewała miasto Piotra. Przetrwało. Przeżyło stalinowski terror, a w czasie wojny głód – 872 dni blokady. Książka Joanny Czeczott jest reportażem historycznym i opowieścią o dzisiejszym Petersburgu: o balecie, biznesie, neokomunistach, o próbach upamiętnienia represjonowanych i o dzisiejszych więzieniach. Tu można też żyć poza historią, jak poeta Josif Brodski, zbudować erem dla swoich wizji. Książka o Rosji, która nie epatuje.

Piotr Mitzner

Termin: 23 maja 2018, godz. 09:30
Termin przyjmowania zgłoszeń: 18 maja 2018

W ten sposób także można napisać o Poznaniu – pokazać go od jego „grzesznej” strony. Grzech ma tu wiele imion: pedofilia, molestowanie, hipokryzja, nietolerancja, zawiść, zaniechanie – nierzadko bywa także przemilczanym tabu.
Książka o mieście skrytym za – neurotyczną? – fasadą poznańskiego porządku i poukładania.
Tutejsze „dzieje grzechu” pokazane są w kilku odsłonach na tle historii miasta, kształtującej jego odrębność.
Kącki wsłuchuje się w swój Poznań uchem psychoanalityka. Przy okazji szkicuje wyrazisty mentalny portret paru poznańskich środowisk.

Mariusz Kalinowski

Termin: 30 maja 2018, godz. 10:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 25 maja 2018

„Szydłowiec to miasto, w którym nic się nie zgadza” – pisze autorka o polskiej stolicy bezrobocia XXI wieku. Polska z jej reportaży to kraj, w którym nic się nie zgadza. Kraj mobbingu i procedur antymobbingowych, ludzi szukających pracy i bezskutecznie szukających pracowników, kraj rynku pracownika, gdzie najdłuższe nieobecności w pracy wynikają z zaburzeń korzeni rdzeniowych i splotów nerwowych. Autorka tka tę książkę z reportaży współczesnych i rodzinnych opowieści o pracy w żyrardowskich fabrykach lniarskich. Pyta o podobieństwa i różnice kapitalizmów XIX i XXI-wiecznego. Tytułowe „nie hańbi” jest znaku zapytania pozbawione. Czy słusznie?

Katarzyna Nowak

Termin: 6 czerwca 2018, godz. 10:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 1 czerwca 2018

Imponująca reporterska biografia Ireny Sendlerowej, która podczas okupacji kierowała Referatem Dziecięcym Rady Pomocy Żydom. Autorka wykonała tytaniczną pracę udokumentowania działalności Sendlerowej oraz szeregu bohaterskich kobiet zaangażowanych w akcję „Żegoty”.
Autorka mierzy się z prawdą indywidualną ocalonych i ocalających, konfrontując dokumenty, opowieści świadków i fakty historyczne. Wynikiem jej pracy jest panorama ambiwalentnego stosunku Polaków do żydowskich współobywateli podczas wojny oraz biografia osoby odważnej i prawej. Książka Anny Bikont stawia Sendlerowej pomnik rzetelny, stojący na fundamencie faktów, bez uwodzenia przez idealizację.

Dorota Danielewicz

Termin: 8 czerwca 2018, godz. 10:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 4 czerwca 2018

Na okładce podtytuł ma charakter brulionu, widzimy jakby autor wahał się. Jakie to obozy? Polskie, powojenne, komunistyczne, pracy, koncentracyjne, karne?
Komu zgotowano ten los? Niemcom, Ślązakom, Ukraińcom, Łemkom i samym Polakom. Żołnierzom i cywilom. Mężczyznom, kobietom i dzieciom. W ponad dwustu obozach zginęło co najmniej 60 tysięcy ludzi, którzy w większości leżą do dziś w bezimiennych dołach śmierci, a my się spieramy o terminologię i robimy wszystko, by zepchnąć odpowiedzialność na komunizm.
Marek Łuszczyna podejmuje ten „temat, który parzy w ręce” po to, żeby dojść do prawdy, a nie po to, bo wskazywać winnych. A zwłaszcza jakąś zbiorowość. Książka ta jest skierowana właśnie przeciw odpowiedzialności zbiorowej. Jeśli kogoś oskarża, to najbardziej nas, współczesnych, którzy na ten temat milczymy, ukrywamy dokumenty, nie umiemy czytać dostępnych publikacji, spacerujemy po miejscach kaźni.
Oskarża też człowieka, bo to on dopuścił się niewiarygodnych okrucieństw wobec słabych i niewinnych i to już po wojnie w obozach dopiero co opuszczonych przez niemiecką obsługę. To nie człowiek sowiecki, to człowiek sam w sobie, któremu wojna dała przyzwolenie na nienawiść i zbrodnię. Nie ma świętych narodów.
Musiał przyjść reporter, by to pokazać.

Piotr Mitzner

Termin Lekcji: 19 kwietnia, godz. 11:00;
Termin przyjmowania zgłoszeń: 11 kwietnia

Trzymajcie się. Japonia po tsunami i katastrofie Fukushimy. Plotki. Nieufność. Złość. Tabu Hiroszimy. Męczące obcowanie z duchami, które zawieszone między światami nie chcą odejść, bo nie doczekały właściwego pochówku. Wieczory płakania. Mnisia kawiarnio-narzekalnia. Wietrzny telefon z uciętym kablem, który pomaga powiedzieć „do widzenia”. Katarzyna Boni w tej książce pokazuje różne sposoby, zbiorowe i indywidualne, przechodzenia przez kolejne fazy żałoby. Nie szuka egzotyki, stawia raczej na podobieństwa, a nie odmienności. To rodzaj lustra, które reporterka stawia przed nami, by kraj w traumie przejrzał się w kraju w traumie.

Katarzyna Nowak

Termin Lekcji: 26 kwietnia, godz. 10:00;
Termin przyjmowania zgłoszeń: 21 kwietnia

Zbrodnia bez kary. Ta książka przypomina o jednej z najgłośniejszych zbrodni PRL-u, o śmiertelnym pobiciu przez milicję warszawskiego maturzysty Grzegorza Przemyka, syna Barbary Sadowskiej, poetki związanej z opozycją antykomunistyczną. Po przestudiowaniu tysięcy stron akt sądowych i teczek bezpieki reporter odsłania całą gigantyczną machinerię kłamstwa ówczesnej władzy. Cyniczną manipulację świadkami, wymiarem sprawiedliwości i mediami. Ludzi generała Kiszczaka sprawiedliwość nie dosięgnie nawet w wolnej Polsce. Cezary Łazarewicz opowiada tę wstrząsającą historię w najlepszy możliwy sposób: powściągliwie i bez sentymentalizmu.

Elżbieta Sawicka

Termin Lekcji: 19 maja, godz. 11:00;
Termin przyjmowania zgłoszeń: 12 maja

13 reportaży z Ukrainy. Mocne historie, wyraziste postaci bohaterów: fałszywie oskarżony bokser zmuszany torturami, aby wziął na siebie winę („Buty Bohdana Chmielnickiego”), „polittechnolog” – organizator płatnych demonstracji („Robin Hood”), właściciel fabryki, walczący z państwowo-mafijnym układem („Wielka wojna odeska”), rzeczniczka „majdanowej” Samoobrony („Węzeł odeski”), matka i córka – prostytutki („Julia z Krainy Os”) i mnóstwo innych. Autorka oddaje im głos. Teksty są gęste – czyste, bez zbędnych komentarzy. Ukraina opowiedziana przez (losy) tych ludzi.
Efektywna narracja – syntetyczny skrót. Znakomite wyczucie języka. Hemingwayowska powściągliwość – less is more. Oszczędna, celna metafora.

Mariusz Kalinowski

Termin Lekcji: 5 czerwca, godz. 11:00;
Termin przyjmowania zgłoszeń: 2 czerwca

Naprawianie świata.16 tekstów, wśród nich słynny „Czy Bóg wybaczy siostrze Bernadetcie?” – najpopularniejszy reportaż na Wyborcza.pl od 10 lat (ponad pół miliona wejść).Teksty surowe, proste, funkcjonalne. (W tych reportażach odrzucenie „literackości” jest oczywiście gestem literackim.)
Bezwarunkowo stają po stronie słabych, pokrzywdzonych – przeciw korupcji, znieczulicy, chorej niewydolności sądów, prokuratury, policji, więziennictwa, systemu opieki społecznej.A czasem, obok tamtych, wyciszone – nieoczywiste, wręcz subtelne – portrety zagubionych nadwrażliwców (np. „Karmel” albo „Biała bluzka. Tajemnica minister Zbrojewskiej”).Teksty Kopińskiej są „misyjne” – ocalają, wskazują palcem, oskarżają, sądzą – i w końcu: wymierzają sprawiedliwość. Czasem potrafią nawet zmienić prawo.

Mariusz Kalinowski

Termin Lekcji: 7 czerwca, godz. 10:00;
Termin przyjmowania zgłoszeń: 1 czerwca

„Innego końca świata nie będzie” pisał poeta. Aneta Prymaka-Oniszk przywołuje historie tych, którym los podarował więcej niż jeden koniec świata. Jej książkowy debiut przypomina mało znany epizod I wojny światowej, kiedy kilka milionów mieszkańców dzisiejszej centralnej i wschodniej Polski ruszyło na wschód w ucieczce przed wojskami niemieckimi. Umiejętnie montowane przez autorkę wspomnienia, dokumenty i zdjęcia, a także współczesne pytania i dylematy układają się w czytelniczej wyobraźni w barwny epicki film o utracie, strachu, nadziei i powrocie, który bywa trudniejszy niż ucieczka.

Katarzyna Nowak

Czy zdołam to wszystko zrozumieć i opisać? – pyta autorka. – Ja, która nie przeżyłam tego strasznego czasu?
Kiedy ludzie strzelają do siebie jak do zajęcy. Kiedy rozpieszczona 18-latka, która jeszcze niedawno grała na pianinie i czytała „Potop” wciąga się w szaber. Kiedy jedni wsiadają na swoje konie i ruszają w dal, ci, którzy dotąd czekali po drugiej stronie drogi, schodzą ze swoich wozów, wchodzą do opuszczonych właśnie kuchni, dotykają ciepłego jeszcze pieca, kładą się na ciepłych jeszcze poduszkach.
Kiedy przydałaby się cisza, żeby 450 tysięcy uciekinierów z Prus Wschodnich mogło usłyszeć pękającą taflę lodu na Zalewie Wiślanym. Magdalena Grzebałkowska, rocznik 1972, próbuje sobie tę ciszę wyobrazić i sprawia, że po przeszło 70. latach słyszymy ten pękający lód i przechodzi nas zimny deszcz na myśl o tym strasznym czasie pomiędzy wojną i pokojem.

Katarzyna Nowak

O autorce:

(ur. 1972). Historyczka. Reporterka. Autorka książek: „Ksiądz Paradoks. Biografia Jana Twardowskiego” (Znak, 2011) i „Beksińscy. Portret podwójny” (Znak, 2014), która została nominowana w 6. edycji Nagrody Kapuścińskiego. Aktualnie pracuje nad biografią Krzysztofa Komedy. Mieszka w Sopocie.

Autorka zabiera nas w podróż do amerykańskiego Pasa Biblijnego. W stanie Arkansas uczestniczy w Krajowym Zjeździe Partii Rycerzy Ku Klux Klan. Zgłębiając działalność tej rasistowskiej organizacji, odkrywa mentalne absurdy partyjnej demagogii. W miasteczku Harrison, gdzie „mieszka miłość”, szef KKK Thomas Robb głosi, że Chrystus był rasistą; biali są potomkami narodu wybranego, białemu grozi zagłada, bo nosi on w sobie genetyczną skazę miłosierdzia. Teksty pastora ukazują się regularnie na internetowej stronie światowego forum białych nacjonalistów. Odwiedzał ją Anders Breivik, który 22 lipca 2011 nikomu nie okazał miłosierdzia.

Ewa van den Bergen-Makała

O autorce:

(ur. 1967) Skończyła filologię romańską na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 80. grała w serialu dla młodzieży „Tylko Kaśka”, w latach 90. pracowała m.in. w Radio Mozart, gdzie prowadziła audycje z muzyką klasyczną. Od prawie 20 lat związana z działem reportażu „Gazety Wyborczej”. Autorka dwóch zbiorów reportaży: „Beznadziejna ucieczka przed Basią” (W.A.B., 2007) i „Żyletka”(Agora, 2011) oraz „Mokradełka” (Czarne, 2012), które znalazło się w finale Nagrody Literackiej Nike 2013. Obecnie pracuje nad biografią Krzysztofa Kieślowskiego.

Wędrując drogą 816 można spotkać Ursusa c-360, plamiaka agreściaka, połamane krzyże i wielkie piersi dojarki w ciemnościach obory. A także drogi bez adresu, podwaliny cerkwi oraz turkucia podjadka. Nie napotkać. Właśnie spotkać – bo te stwory mówią. Co opowiadają? To zależy och stanu ducha czytelnika. Na pewno o gorzkiej historii ziemi nadbużańskiej. A może to tylko pretekst do zadumania nad człowiekiem, jedną z osobliwości przyrody.
Są pisarze, których nie sposób naśladować, bo można imitować frazę, ale nie sposób zapożyczyć zmysłowości. Takim pisarzem był Bruno Schulz. Takim reporterem jest Michał Książek.

Maciej Zaremba Bielawski

O autorze:

(ur. 1978) pochodzi z Oraczewa koło Sieradza. Jest przyrodnikiem i kulturoznawcą, a także przewodnikiem syberyjskim. Kilka lat spędził w Jakucji. Publikuje w „Polityce”, „Kontynentach”, „Lesie Polskim” i „Twórczości”. W 2013 roku ukazała się jego pierwsza książka „Jakuck. Słownik miejsca” (nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia), a rok później tom wierszy „Nauka o ptakach” otrzymał nominację do Nagrody Literackiej Nike i Wrocławską Nagrodę Poetycką „Silesius” w kategorii „Debiut roku”. „Droga 816” została wyróżniona Nagrodą Literacką Prezydenta Miasta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego za najlepszą książkę 2015 roku.

Jest to przede wszystkim książka mądra. Składa się z tekstów niedługich, a nawet bardzo krótkich. Niektóre są tylko cytatami listów, nagranych wypowiedzi, które znakomicie portretują ludzi, ich postawy, losy. Reszka opowiada o zdarzeniach niezwykłych i o szarej codzienności. To reporter, który nie chce zaskakiwać i zadziwiać czytelnika. Miłość, seks, bohaterstwo, wiara, dziwactwa i przesądy – stanowią o naszym świecie, któremu autor poświęcił tę złożoną z migawek, ale spójną książkę. Wydobywa w niej to, co ze wstydu lub skromności jest ukrywane, a mimo to wpływa na rzeczywistość. Skąd bierze się mądrość Reszki? On chyba po prostu lubi i szanuje ludzi, o których pisze.

Piotr Mitzner

O autorze:

(ur. 1977) skończył historię na UMCS oraz podyplomowe dziennikarstwo na Uniwersytecie Warszawskim. Od 2002 r. pracuje w oddziale lubelskim „Gazety Wyborczej”. Zajmuje się reportażem społecznym, jego bohaterowie to często ludzie wykluczeni, skrzywdzeni przez los, naznaczeni traumatycznym doświadczeniem. Dwukrotnie był nominowany do nagrody Grand Press w kategorii reportaż prasowy. Prywatnie fan syntezatorów analogowych i miłośnik latawców pociągowych.

W Polsce o in vitro wypowiadają się zwykle politycy albo księża. Medycyna reprodukcyjna w ich dyskusjach wygląda na dzieło szatana. Książka Karoliny Domagalskiej oddaje głos ludziom, którzy z niej naprawdę korzystają. Niepłodnym parom heteroseksualnym i tęczowym, samotnym kobietom i dzieciom, które czasem nie znają tożsamości biologicznych rodziców. Rozmawia z dawcami spermy: bywają anonimowi, kiedy indziej nie. Rodzina XXI wieku, także za ich sprawą, zmienia swoje kształty. A kodeksy w krajach Zachodu wyznaczają jej różne ramy.
Autorka z wielką powściągliwością i taktem opisuje rodzicielstwo z in vitro. I nie ukrywa, że wiążą się z nim także rozterki moralne.

Lidia Ostałowska

O autorce:

(ur. 1980) studiowała etnologię na UW i gender studies w Central European University w Budapeszcie. Stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Z „Wysokimi Obcasami” (sobotnim dodatkiem do „Gazety Wyborczej”) związana od dziesięciu lat, a od roku jest ich redaktorką. Zajmuje się medycyną reprodukcyjną, bioetyką, prawami człowieka.

To nie tylko opowieść o upadku prezydenta i zwycięstwie Majdanu. Pozwala ona zrozumieć to, co dwa lata temu zdarzyło się na Ukrainie, czemu przyglądaliśmy się z empatią. Siłą tej świetnie napisanej książki jest żelazna dyscyplina. Autorzy szukają prawdy (i to po obu stronach barykady), choć wiedzą, że często już jej nie znajdą. Weryfikują pogłoski i mity. Liczą, sprawdzają, konfrontują relacje. Na przekór stereotypom i publicystycznym uogólnieniom. Nie jest to przy tym książka zimna. Temperatura bije zarówno od opisywanej eksplozji buntu na Majdanie i od pasji, z jaką pracowali polscy reporterzy.

Piotr Mitzner

O autorach:

Zbigniew Parafinowicz – (ur. 1979) – absolwent politologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Redaktor „Dziennika Gazety Prawnej”, wcześniej dziennikarz „Życia” i „Dziennika”. Zajmuje się tematyką ukraińską od 2003 r. Z Kijowa jako korespondent „Życia” relacjonował pomarańczową rewolucję. W „Dzienniku” pisał o rządach ekipy Wiktora Juszczenki i powrocie do władzy Wiktora Janukowycza. Budowę systemu Simji i upadek Janukowycza relacjonował w „Dzienniku Gazecie Prawnej”.

Michał Potocki – (ur. 1984) – absolwent stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie Warszawskim. Redaktor „Dziennika Gazety Prawnej”, współpracownik „Nowej Europy Wschodniej”, wcześniej dziennikarz „Dziennika”. Od 2008 r. zajmuje się tematyką ukraińską i białoruską. Z Kijowa relacjonował wybory 2010 r., rozbudowę i upadek systemu władzy Janukowycza. Z Mińska – brutalne stłumienie protestów opozycji w 2010 r. Za teksty o Białorusi otrzymał pierwszą nagrodę w międzynarodowym konkursie Belarus in Focus 2012.