Historia ul. Jezuickiej

Początkowo zwana ulicą Św. Jana, od połowy w XVII Canonicza seu Jezuicka, Jezuicka. Biegnie od pd.-wsch. naroża Rynku do placyku na miejscu d. cmentarza kolegiackiego (ul. Kanonia). Choć to niewielka uliczka, zalicza się ją do najważniejszych na Starym Mieście. Liczyła w w. XV sześć posesji po stronie wschodniej i trzy po stronie zachodniej, pierwsze wzmianki o kamienicach w 1445, 1462.

Początkowo zamieszkiwali tu głównie mieszczanie i duchowieństwo wyższej hierarchii kościelnej. Uliczka zaciszna w pewnym oddaleniu od ruchliwych ulic handlowych, stała się też siedzibą biskupów poznańskich (1547 – nr 6/72). Dla wyjaśnienia trzeba dodać, że Warszawa od początku swoich dziejów do 1798 roku należała do diecezji poznańskiej. Od 1597 i po pożarze 1607 jezuici wykupują posesje po zach. stronie ulicy, lokując tu kolegium, a w jednej z kamienic po stronie. wsch. umieszczają 1676 szkołę. Zasadnicze zmiany architektoniczne nastąpiły w pierwszej połowie w. XVIII: ze scalonych czterech kamienic po stronie zach. powstał 1729-32 gmach kolegium (nr 1 /3, hip. 74), tworzący całą pierzeję ulicy, a po jej stronie przeciwnej trzy kamienice przekształcono na budynek szkolny (Gimnazjum Zaluscianum, nr 4, hip. 73). Po kasacie zakonu 1773 budynki jezuickie przejęła Komisja Edukacji Narodowej, w ciągu w. XIX przeszły na własność rządu.

Przez ponad dwa wieki młodzież szkolna ożywiała i rozweselała ulicę Jezuicką, wg. opisów Jędrzeja Kitowicza dochodziło tu do wielu uczniowskich swawoli, wesołych zaczepek przechodniów, a nawet napaści. Rodzice uczniów tłumnie przychodzili do szkół Jezuickich na popisy krasomówstwa, “na teatr” i na “dialogi” czyli dzisiejsze “wywiadówki”.

W ciągu wieków XVII i XVIII Jezuicka była ulicą elitarną, zamieszkałą głównie przez duchowieństwo, w połowie XVIII w zamieszkiwali tu tylko dwaj kupcy i ani jeden rzemieślnik.

Spośród artystów zamieszkiwali tu: architekt królewski Jakub Kubicki i rzeźbiarz Franciszek Pinck – twórca pomnika Sobieskiego. Wszystkie budynki spalone w 1944, odbudowano w latach 1953-59.

ul. Jezuicka 4 czyli – historia jednego gmachu “z trzech kamienic” powstałego.

JEZUICKA NR 4 , hip. 73, Gimnazjum Zaluscianum.

Do 1727 trzy odrębne kamienice. Lewa (od strony kamienicy nr 6), zw. w. XVI Jankowską, w. XVIII Klonowską. Pierwsza wzmianka 1445, kiedy dom Nikla Jeleniowicza przeszedł na własność Hanusza Haftarza; w rękach tej bogatej rodziny do 1519, potem Jana Zawiszy, krawca. Kamienica wzniesiona zapewne w. XVI (wzmiankowana w końcu stulecia). Drogą sukcesji rodzinnych należała do Sierpskich, Borzymowskich, ok. 1594-1602 do proboszcza kolegiaty Kaspra Sadłocha, od którego spadkobierców nabył ją w 1617 muzyk królewski Erard Leslau (Leslaw).

Następnie własność Domagalewiczów i pasztetnika królewskiego Jana “di Roma”. Ok. 1669 kamienicę nabył instygator koronny. 1722 Albert Komorkiewicz i ks. Bartłomiej Klonowski sprzedali ją jezuitom. Środkowa. Pierwotnie dom wzmiankowany 1505 jako należący do Jerzego Baryczki, następnie własność Landekerów i Fukierów. Kamienicę zbudował po 1565 Abraham Hegner. Spalona 1607, odbudowana, restaurowana ok. 1659 przez biskupa kijowskiego Tomasza Ujejskiego, sprzedana jezuitom w 1679.

Prawa (narożna z ul. Dawną), zwana na początku wieku XVI Hinczinską, później Czerską. Zbudowana zapewne na przełomie w. XV/XVI przez ówczesnego właściciela Hinczę Glazera. Jako kamienica wzmiankowana po raz pierwszy 1511. W pierwszej połowie XVI w. własność Filipowiczów, od ok. 1565 złotnika Andrzeja Czerskiego, potem jego syna Jakuba; 1590 przebudowali oni kamienicę frontową, a 1594 wznieśli oficynę tylną wykorzystując mur obronny. Spalona 1607.

Opustoszałą kamienicę nabył przed 1659 biskup kijowski (później jezuita) Tomasz Ujejski i podarował jezuitom na szkołę 1667; drugą część posesji zyskali 1676 od Gulitowiczów. W kamienicy Czerskiej ułożona szkoła jezuicka, kilka lat później rozszerzona o sąsiednią kamienicę (środkową). 1687 dobudowa auli teatralnej na tyłach działki, 1692 przebudowa polegająca na połączeniu i ujednoliceniu wnętrz obu kamienic. Po dokupieniu trzeciej kamienicy (lewej) wszystkie trzy przebudowane 1722-27 wg proj. Karola Baya na jednolity gmach Gimnazjum Zaluscianum, fundacji Załuskich: Ludwika Bartłomieja, biskupa płockiego, i Andrzeja, biskupa krakowskiego, kanclerza wielkiego koronnego. 1728 budowa nowej sali teatralnej. 1733 na tyłach wymurowano dwupiętrową oficynę przeznaczoną na mieszkania profesorów liceum. Po kasacie w 1773 zakonu, budynki przejęte przez Komisję Edukacji Narodowej, rozbudowane i w 1809 przekazane nowo utworzonej Szkole Lekarskiej. 1818-31 siedziba Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Królewskiego i Klinik, a następnie instytut położniczy i szkoła akuszerek. 1863 prace restauracyjne pod kierownictwem Józefa Dietricha i połączenie gmachu frontowego z oficyną, z przeznaczeniem na Gimnazjum Realne; po jego zamknięciu Szkoła Realna (1876-1915), remontowana 1890 i 1904. W 1923 umieszczenie na fasadzie tablicy upamiętniającej 150 rocznicę powstania Komisji Edukacji Narodowej. Po odnowieniu, od 1926 gmach zajmowało kilka instytucji (m.in. Muzeum Pedagogiczne i Państwowy Instytut Nauczycielski).

Po zniszczeniu 1944 ocalały mury kapitalne, częściowo sklepienia przyziemia oraz cała niemal fasada z fragmentarycznie zachowanymi detalami, które uzupełniono przy odbudowie 1953-56 wg proj. Witolda Kłębkowskiego. Budynek późnobarokowy, trzykondygnacjowy z mieszkalnym poddaszem, na rzucie zbliżonym do kwadratu, z dostawionym od tyłu, i na osi środkowej, wąskim, wydłużonym, dwupiętrowym łącznikiem, wiążącym gmach z dawną oficyną od strony Brzozowej. Pomieszczenia dostępne z korytarza biegnącego na osi budynku. W trzykondygnacjowych piwnicach zachowany podział na trzy kamienice: w lewej większość ścian gotyckich.

fragment opracowania: “Warszawa – Stare Miasto” – katalog zabytków sztuki. Instytut Sztuki PAN. Wyd. Artystyczne i Filmowe. Warszawa 1993. Pod red. Jerzego Z. Łozińskiego i Andrzeja Rottermunda. Tom XI cz. I

STARA PROCHOWNIA – BUDYNEK NABITY HISTORIĄ
Marcin Krupowicz

Stara Prochownia leży formalnie poza granicami warszawskiego Starego Miasta, jednak jest budynkiem z tak bogatą i barwną przeszłością, że stanowi zabytek o wartości historycznej równorzędnej z tą przypisywaną kamienicom znajdującym się w obrębie otoczonej murami miejskimi Starówki. Położona jest u zbiegu ulic Mostowej i Boleść – obie nazwy związane są właśnie z tym budynkiem. O bliskości Wisły przypominają historyczne nazwy pobliskich ulic, czyli Bugaj oraz Rybaki, wokół których zlokalizowana była średniowieczna osada rybacka zwana po łacinie Piscatoria. W takim malowniczym miejscu, u podnóża skarpy warszawskiej, stoi ten wspaniały budynek, którego losy na przestrzeni wieków na dobre i na złe związane były z Warszawą. Opowiadając historię Starej Prochowni, opowiadamy historię stolicy. Naszą historię.

Zapraszamy do zapoznania się z całym tekstem “Stara Prochownia – budynek nabity historią” autorstwa Marcina Krupowicza:

Stołeczne Centrum Edukacji Kulturalnej jest placówką oświatową działająca w systemie edukacji pozaszkolnej, w obszarze edukacji pozaformalnej. To miejsce, w którym młodzież może pogłębiać wiedzę humanistyczną, rozwijać zainteresowania, pasje i kształcić umiejętności w przedmiotach artystycznych. Dla nich tworzymy pracownie, w których warsztaty prowadzą mistrzowie. Otrzymaliśmy od Ministra Edukacji Narodowej zaszczytny tytuł Miejsca Odkrywania Talentów.

Wspólnie z młodzieżą prowadzimy wiele projektów artystycznych i edukacyjnych. Nasi uczestnicy nie tylko zostają studentami uczelni artystycznych, ale spełniają się także w innych zawodach.Od nas otrzymują wsparcie i wynoszą przekonanie, że współpraca i kreatywność przynoszą efekty podczas realizacji projektów, a w przyszłości stanowią solidny fundament postawy obywatelskiej. Nasze działania mają także charakter profilaktyczny i społeczny. Pracujemy z grupami wykluczonych, z osobami niepełnosprawnymi intelektualnie. Definiujemy bowiem edukację kulturalną, jako swoistą aktywność społeczną, jako inwestycję w rozwój kultury i w kapitał społeczny. Nie każdy zostaje artystą, ale każdy będzie obywatelem.

Zachęcamy młodych ludzi, poprzez nasze wielokierunkowe działania, do aktywnego uczestnictwa w kulturze współczesnej. Prowadzimy różne formy działalności kulturalnej: galerie, teatry repertuarowe o określonych profilach artystycznych, organizujemy koncerty, przeglądy, festiwale. Promujemy młodych artystów, uczniów i studentów szkół artystycznych. Inspirujemy młodzież do realizacji własnych inicjatyw. Jesteśmy otwarci na współpracę z organizacjami pozarządowymi, z którymi zrealizowaliśmy i nadal realizujemy wiele projektów.

Wojciech Feliksiak
Dyrektor Stołecznego Centrum Edukacji Kulturalnej

English:
Warsaw Cultural Education Centre is an extra scholar education unit of the local self-government which was founded in 1990. It acts for the benefit of the cultural education of children, young people and teachers. We operate most effectively in our local environment with active support of the educational units from which our pupils originate. We also enjoy favorable assistance on the part of many institutions and organizations. Our main goals are to foster the pupils creative activities and to educate and support the teachers in the field of artistic education. We have our own operation scheme concept which was developed by the professional, dynamic and effective personnel consisting of artists-educators. The scheme is designed to fit the level and skills of the participants, to enhance their development and to fulfill their needs. We are open to all artistic and self-government initiatives taken by Warsaw school students.

Our activities include, among others, organizing events, classes, artistic, therapeutic and creative workshops, as well as contests, exhibitions, concerts and shows. We do artistic and educational projects proposed by the teachers, students and by the self-government entities. We cooperate with educational units, cultural institutions and non-governmental organizations in doing large projects as well as organizing artistic and educational events which are of importance to the city of Warsaw. We also take pride in the exceptional achievements of our participants.

Deklaracja dostępności serwisu www.scek.eduwarszawa.pl

Stołeczne Centrum Edukacji Kulturalnej im. KEN zobowiązuje się zapewnić dostępność strony internetowej scek.eduwarszawa.pl zgodnie z ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Oświadczenie w sprawie dostępności ma zastosowanie do serwisu internetowego scek.eduwarszawa.pl.

Data publikacji strony internetowej: 2026-01-09.

Data ostatniej dużej aktualizacji: 2026-01-30.

Status pod względem zgodności z ustawą

Strona internetowa jest częściowo zgodna z ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z powodu niezgodności lub wyłączeń wymienionych poniżej:

• Pliki PDF, DOC – ograniczamy korzystanie z takich plików i osadzamy teksty bezpośrednio w serwisie.
• Serwis zawiera dokumenty PDF, które powstały na podstawie niewłaściwie przygotowanych dokumentów DOC (nie ma w nich dobrze zaznaczonej logicznej struktury) lub są skanami dokumentów. W miarę możliwości będziemy to poprawiać i dokładać starań, aby nowe dokumenty przygotowywane były poprawnie.
• Trudne do odczytu przez czytniki ekranu dokumenty PDF użytkownicy mogą rozpoznać narzędziem OCR.
• Część z opublikowanych grafik nie posiada opisu alternatywnego, ale mają one charakter promocyjny i nie są wykorzystywane do realizacji usług publicznych.
• Narzędzie do sprawdzania strony pod kątem WCAG (Wave) sygnalizuje kilka błędów kontrastu oraz deklaracji nazw formularzy – są tą błędy, nad którymi pracujemy i zostaną naprawione w najbliższym czasie.

Wyłączenia:

• mapy są wyłączone z obowiązku zapewniania dostępności,
• filmy zostały opublikowane przed wejściem w życie ustawy o dostępności cyfrowej.

Informacja dla użytkowników z niepełnosprawnością:

• Nawigacja jest przyjazna dla osób niewidomych dzięki unikalnym tytułom podstron i porządkującej funkcji nagłówków.
• Kontrast tekstu do tła – dzięki temu materiały osadzone na stronie są czytelne także dla osób słabiej widzących.

Oświadczenie sporządzono dnia 2020-09-23. Deklarację sporządzono na podstawie samooceny przeprowadzonej przez podmiot publiczny.

Na stronie internetowej można korzystać ze standardowych skrótów klawiaturowych przeglądarki.

Użytkownicy korzystający wyłącznie z klawiatury mogą poruszać się po serwisie za pomocą klawisza Tab.

W całym serwisie włączony jest tzw. fokus, czyli domyślne oznaczenie aktywnego linka czy pola formularza. Fokus przemieszcza się po wszystkich widocznych elementach aktywnych strony w logicznej kolejności – klawisz TAB.

Informacje na temat procedury

Każdy ma prawo do wystąpienia z żądaniem zapewnienia dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub jakiegoś ich elementu. Można także zażądać udostępnienia informacji za pomocą alternatywnego sposobu dostępu, na przykład przez odczytanie niedostępnego cyfrowo dokumentu, opisanie zawartości filmu bez audiodeskrypcji itp. Żądanie powinno zawierać dane osoby zgłaszającej je, wskazanie, której strony internetowej lub aplikacji mobilnej dotyczy oraz sposób kontaktu. Jeżeli osoba żądająca zgłasza potrzebę otrzymania informacji za pomocą alternatywnego sposobu dostępu, powinna także określić dogodny dla niej sposób przedstawienia tej informacji.

Podmiot publiczny powinien zrealizować żądanie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia wystąpienia z żądaniem. Jeżeli dotrzymanie tego terminu nie jest możliwe, podmiot publiczny niezwłocznie informuje o tym wnoszącego żądanie, kiedy realizacja żądania będzie możliwa, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż 2 miesiące od dnia wystąpienia z żądaniem.

Link do strony internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich: https://www.rpo.gov.pl/pl/kategoria-tematyczna/dostepnosc-wcag.

Dostępność strony internetowej

Dokładamy wszelkich starań, aby każda osoba korzystająca z naszego serwisu internetowego, miała dogodny dostęp do zamieszczonych w nim informacji i materiałów multimedialnych.

Osoby niewidome i słabowidzące

Wiele spośród stron serwisu posiada strukturę nagłówkową, która umożliwia szybkie przejrzenie strony bez konieczności czytania jej całej treści.
Zadbaliśmy o wysoki kontrast treści oraz o to, aby nawet przy dużym powiększeniu widoku wszystkie funkcje i informacje były nadal dostępne.

Osoby, które nie korzystają z myszki

Większość informacji i funkcjonalności serwisu jest dostępnych za pomocą samej klawiatury. Przy nawigacji za pomocą klawiatury pierwszym linkiem na każdej stronie jest „Przejdź do treści” – pozwala on szybko pominąć menu strony.

Wszyscy użytkownicy

Pamiętamy, że z dostępności korzystają tak naprawdę wszyscy. Dlatego dbamy również o czytelność – staramy się odpowiednio formatować teksty, stosować wyróżnienia i możliwie krótkie akapity.

Polityka Ochrony Małoletnich w SCEK

Polityka Ochrony Małoletnich w SCEK wraz z załącznikami (otwórz)

Dostępność architektoniczna

• Budynek przy ul. Jezuicka 4 – winda z poziomu chodnika do poziomu -1, do Piwnic Staromiejskich SCEK, szklane drzwi od ul. Boleść 2.
• Budynek Starej Prochowni SCEK przy ul. Boleść 2 – platforma z poziomu chodnika do amfiteatru.
• Uwagi i sytuacje szczególne: Schodołaz dostępny w budynku Starej Prochowni SCEK, ul. Boleść 2.
• Toalety dla osób niepełnosprawnych dostępne w budynku przy ul. Jezuickiej 4 i ul. Boleść 2, na poziomie -1 w Piwnicach Staromiejskich.
• Punkt Informacyjny usytuowany jest w holu przy głównym wejściu.
• Osoby Głuche, posługujące się językiem migowym, mogą skorzystać z usługi tłumacza języka migowego online w Punkcie Informacyjnym/recepcji w budynku przy ul. Jezuickiej 4 oraz w recepcji Starej Prochowni SCEK przy ul. Boleść 2.
• Osoby z niepełnosprawnością wzroku mogą wejść do obu budynków z psem asystującym.

Dojazd do SCEK, ul. Jezuicka 4

Komunikacją miejską

Najbliższy przystanek autobusowy – KAPITULNA (ok. 400 m). Dojazd do przystanku liniami: 180, 116, 178, 503, 222, 503, 518. Dostęp do przystanku za pomocą przejść dla pieszych w poziomie.

Przystanek autobusowy – STARE MIASTO (ok. 450 m). Dojazd do przystanku liniami 160, 190. Dojazd do przystanku za pomocą przejść dla pieszych w poziomie oraz za pomocą schodów i wind.

Najbliższy przystanek tramwajowy – STARE MIASTO (ok. 450 m). Dojazd do przystanku liniami tramwajowymi: 4, 6, 13, 20, 23, 26. Dojazd o przystanku za pomocą przejść dla pieszych w poziomie oraz za pomocą schodów i wind.

Samochodem

Ze względu na wyłączenie Starego Miasta z ruchu, dojazd do ulicy Podwale, wzdłuż której znajdują się płatne miejsca parkingowe, w tym najbliższe miejsca dla osób z niepełnosprawnością.

Dojazd do Starej Prochowni SCEK, ul. Boleść 2

Komunikacją miejską

Najbliższy przystanek autobusowy – BOLEŚĆ (ok. 210 m). Dojazd do przystanku linią 185. Dojazd do przystanku za pomocą przejść dla pieszych w poziomie oraz za pomocą schodów i wind.

Samochodem

Najbliższe odpłatne miejsca parkingowe (w tym miejsca dla osób z niepełnosprawnością) znajdują się na ulicy Boleść i Bugaj.

Plany

• Zakup i montaż pętli indukcyjnej w Sali teatralnej Stara Prochownia SCEK przy ul. Boleść 2 (udogodnienie dla osób słabosłyszących).
• Zakup słuchawek do audiodeskrypcji (udogodnienie dla osób niewidomych).

Dane kontaktowe w sprawie strony internetowej

W przypadku problemu z dostępnością strony internetowej prosimy o kontakt z:
Martyna Skrednów, e-mail mskrednow@eduwarszawa.pl, tel. 22 277 06 11.

Osoby do kontaktu w sprawie dostępności:

Martyna Skrednów, e-mail mskrednow@eduwarszawa.pl, tel. 22 277 06 11,

Wanda Staniorowska, e-mail wstaniorowska@eduwarszawa.pl, tel. 22 277 06 05.

Na podane adresy e-mail można kierować także wnioski o udostępnienie informacji niedostępnej oraz składać prośby o zapewnienie dostępności.

Telefon komórkowy do kontaktu: +48 502 896 547. Odbieramy wiadomości SMS.

Deklarację sporządzono na podstawie samooceny przeprowadzonej przez podmiot publiczny.

W połowie września 2021 roku strona internetowa www.scek.pl przeszła audyt i na podstawie sporządzonego raportu sukcesywnie będziemy pracować nad pełną dostępnością strony.

Informacja dla osób głuchych i słabosłyszących

Stołeczne Centrum Edukacji Kulturalnej im. KEN w Warszawie, realizując zapisy ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami oraz ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się, umożliwia osobom głuchym lub słabosłyszącym korzystanie z pomocy tłumacza języka migowego online.

Skorzystanie z usługi jest bezpłatne i nie wymaga wcześniejszego umawiania się na wizytę. Z usługi tłumacza języka migowego online można skorzystać w dwojaki sposób:

• Poprzez zgłoszenie się ze swoją sprawą do jednego z dwóch budynków siedziby SCEK:
  ul. Jezuicka 4, 00-281 Warszawa;
  ul. Boleść 2, 00-259 Warszawa.
• Poprzez podejście do stanowiska oznakowanego dostępem do usługi. Pracownik recepcji (za pośrednictwem tabletu z kamerą) połączy się z tłumaczem języka migowego. Tłumacz będzie pośredniczył w rozmowie między interesantem a pracownikiem. Rozmowa odbywa się w czasie rzeczywistym.