Termin: 5 kwietnia 2019, godz. 10:30
Termin przyjmowania zgłoszeń: 3 kwietnia 2019

W 1968 autor tej książki usłyszał od matki: „Wyjeżdżam. Jestem Żydówką”. Przyjął rolę pośrednika. Przekonywał ojca, że „matka będzie poniżona, jeśli zostanie”, a mamę, że „ojciec będzie poniżony, kiedy wyjedzie”. „Dom…” napisany w Szwecji po pół wieku emigracji stał się podróżą w głąb świadomości. Nie jest to, wbrew pozorom, autobiografia. To rodzaj reportażu z pamięci własnej, która sprawia, że z czasem „stajemy się sobą”. Potomek rycerza spod Grunwaldu i sędziego Izaaka Immerdauera z Krzeszowic „zstępuje w dziadków” i za swoich rodziców przyjmuje ciężar przemilczanej polsko-żydowskiej historii.

Tadeusz Sobolewski

Termin: 15 kwietnia 2019, godz. 11:30
Termin przyjmowania zgłoszeń: 11 kwietnia 2019

Najpierw jest Sassuma Arnaa, Matka Morza, „którą trzeba szanować, ponieważ dostarcza pożywienia”; może dlatego w grenlandzkim najważniejsze rzeczy mówi się bez słów. W precyzyjnej, poetyckiej, anty-pastoralnej prozie Ilonie Wiśniewskiej udaje się zawrzeć coś z wielu rodzajów grenlandzkiej ciszy. „Lud” to opowieść o lodzie i ludziach, o zwierzętach i krajobrazie, o starych wierzeniach i nowoczesności, a także o historii duńskiego kolonializmu nadal odciskającej piętno na mieszkańcach. Autorka nie egzotyzuje swoich bohaterów, ale też nie udaje, że wszystko rozumie. Patrzy, słucha, śni.

Julia Fiedorczuk

Termin: 26 kwietnia 2019, godz. 11:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 24 kwietnia 2019

Jest w tej książce coś z alchemii, coś z tańca na linie – tak nieoczekiwana, a zarazem głęboko przemyślana okazuje się jej konstrukcja, tak klarowny punkt, do którego zmierza. Praga, Budapeszt, Paryż, Warszawa, codzienność, metafizyka. „Reportaż to nieumiejętność przeżycia własnego doświadczenia egzystencjalnego za pomocą fikcji” – pisze Szczygieł. Prowadzi nas zatem przez rzeczywistość i z okruchów własnych i cudzych doświadczeń układa opowieść, która pomaga stanąć wobec tego dojmującego, centralnego „nie ma”, wokół którego skupia się nasze życie.

Olga Stanisławska

Termin: 29 kwietnia 2019, godz. 11:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 24 kwietnia 2019

„Agonię” otwiera głośny reportaż z Wirtualnej Polski o ratownikach medycznych, pracujących w pogotowiu za głodowe pieniądze. To pierwsza w historii naszego konkursu książka, która powstała dzięki dziennikarstwu online. Napisana przez dziennikarza, piszącego głównie o sporcie, mocnym, szybkim, rwanym stylem, jak relacja z meczu bokserskiego. Składa się z 11 tekstów o szwankującym systemie zdrowia i ludziach, którzy się z nim zmagają, po obu stronach. Lekarze, stażyści, pielęgniarki ze skrajnym poświęceniem ratują życie. Wielu wyjeżdża za granicę w poszukiwaniu godniejszych warunków. Każdy z nas może potrzebować ich pomocy. Kto nas uratuje, gdy będziemy w agonii?

William Brand

Termin: 27 września 2019, godz. 11:30
Termin przyjmowania zgłoszeń: 25 września 2019

Autorka pokazuje, z jaką łatwością komunistyczny reżim Envera Hoxy zmienił ludzkie życie w więzienie, gdzie ściany miały oczy i uszy, gdzie donosicielstwo było na porządku dziennym, gdzie ludzie specjalizowali się w upodlaniu swoich sąsiadów i bliskich. Czy można o tym opowiadać dowcipnie, a jednocześnie z empatią? Ten reportaż pokazuje, że tak. Z jednej strony większość rozmówców tęskni za dobrym i sprawiedliwym państwem. Z drugiej, wielu z nich z sentymentem przygląda się ruinom czasu minionego, wcale nie uważając Hoxhy za despotę i mordercę! Dla nich błoto jest rzeczywiście słodsze niż miód: znakomita metafora, która pokazuje straszliwy rozmiar moralnego i intelektualnego spustoszenia.

Nina Witoszek

Termin: 25 kwietnia 2018, godz. 11:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 20 kwietnia 2018

„Sztuka wypełniania dziur. Dziur po ludziach” – piszą dziennikarki „Gazety Wyborczej” o reprywatyzacji, budzącej tak wiele emocji, rozpaczy i gniewu. Na książkę składają się opowieści o 21 warszawskich adresach, splecione z zawiłych nitek losów kamieniczników, lokatorów, kupców roszczeń i czyścicieli kamienic w mieście stołecznym. W dramatach tych występują ludzie bezradni, ludzie bezwzględni i my, mieszkańcy. Książka nie ma finału, którego też zapewne nigdy nie będzie. Podziw budzi pracowitość i dociekliwość autorek: Iwony Szpali (pierwsze teksty na ten temat opublikowała w 1995 roku) i Małgorzaty Zubik (reprywatyzacją zajmuje się od 2005 roku) oraz umiejętność prowadzenia czytelnika przez labirynty życiowych perypetii bohaterów i pułapki paragrafów.

Piotr Mitzner

Termin: 16 maja 2018, godz. 10:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 11 maja 2018

Na początku była wizja Piotra I. Z niej powstała północna stolica Rosji, trzeba było zapomnieć, że ktoś tu był wcześniej, coś było przed początkiem. Rozum miał okiełznać żywioły. Woda zalewała miasto Piotra. Przetrwało. Przeżyło stalinowski terror, a w czasie wojny głód – 872 dni blokady. Książka Joanny Czeczott jest reportażem historycznym i opowieścią o dzisiejszym Petersburgu: o balecie, biznesie, neokomunistach, o próbach upamiętnienia represjonowanych i o dzisiejszych więzieniach. Tu można też żyć poza historią, jak poeta Josif Brodski, zbudować erem dla swoich wizji. Książka o Rosji, która nie epatuje.

Piotr Mitzner

Termin: 23 maja 2018, godz. 09:30
Termin przyjmowania zgłoszeń: 18 maja 2018

W ten sposób także można napisać o Poznaniu – pokazać go od jego „grzesznej” strony. Grzech ma tu wiele imion: pedofilia, molestowanie, hipokryzja, nietolerancja, zawiść, zaniechanie – nierzadko bywa także przemilczanym tabu.
Książka o mieście skrytym za – neurotyczną? – fasadą poznańskiego porządku i poukładania.
Tutejsze „dzieje grzechu” pokazane są w kilku odsłonach na tle historii miasta, kształtującej jego odrębność.
Kącki wsłuchuje się w swój Poznań uchem psychoanalityka. Przy okazji szkicuje wyrazisty mentalny portret paru poznańskich środowisk.

Mariusz Kalinowski

Termin: 30 maja 2018, godz. 10:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 25 maja 2018

„Szydłowiec to miasto, w którym nic się nie zgadza” – pisze autorka o polskiej stolicy bezrobocia XXI wieku. Polska z jej reportaży to kraj, w którym nic się nie zgadza. Kraj mobbingu i procedur antymobbingowych, ludzi szukających pracy i bezskutecznie szukających pracowników, kraj rynku pracownika, gdzie najdłuższe nieobecności w pracy wynikają z zaburzeń korzeni rdzeniowych i splotów nerwowych. Autorka tka tę książkę z reportaży współczesnych i rodzinnych opowieści o pracy w żyrardowskich fabrykach lniarskich. Pyta o podobieństwa i różnice kapitalizmów XIX i XXI-wiecznego. Tytułowe „nie hańbi” jest znaku zapytania pozbawione. Czy słusznie?

Katarzyna Nowak

Termin: 6 czerwca 2018, godz. 10:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 1 czerwca 2018

Imponująca reporterska biografia Ireny Sendlerowej, która podczas okupacji kierowała Referatem Dziecięcym Rady Pomocy Żydom. Autorka wykonała tytaniczną pracę udokumentowania działalności Sendlerowej oraz szeregu bohaterskich kobiet zaangażowanych w akcję „Żegoty”.
Autorka mierzy się z prawdą indywidualną ocalonych i ocalających, konfrontując dokumenty, opowieści świadków i fakty historyczne. Wynikiem jej pracy jest panorama ambiwalentnego stosunku Polaków do żydowskich współobywateli podczas wojny oraz biografia osoby odważnej i prawej. Książka Anny Bikont stawia Sendlerowej pomnik rzetelny, stojący na fundamencie faktów, bez uwodzenia przez idealizację.

Dorota Danielewicz

Termin: 8 czerwca 2018, godz. 10:00
Termin przyjmowania zgłoszeń: 4 czerwca 2018

Na okładce podtytuł ma charakter brulionu, widzimy jakby autor wahał się. Jakie to obozy? Polskie, powojenne, komunistyczne, pracy, koncentracyjne, karne?
Komu zgotowano ten los? Niemcom, Ślązakom, Ukraińcom, Łemkom i samym Polakom. Żołnierzom i cywilom. Mężczyznom, kobietom i dzieciom. W ponad dwustu obozach zginęło co najmniej 60 tysięcy ludzi, którzy w większości leżą do dziś w bezimiennych dołach śmierci, a my się spieramy o terminologię i robimy wszystko, by zepchnąć odpowiedzialność na komunizm.
Marek Łuszczyna podejmuje ten „temat, który parzy w ręce” po to, żeby dojść do prawdy, a nie po to, bo wskazywać winnych. A zwłaszcza jakąś zbiorowość. Książka ta jest skierowana właśnie przeciw odpowiedzialności zbiorowej. Jeśli kogoś oskarża, to najbardziej nas, współczesnych, którzy na ten temat milczymy, ukrywamy dokumenty, nie umiemy czytać dostępnych publikacji, spacerujemy po miejscach kaźni.
Oskarża też człowieka, bo to on dopuścił się niewiarygodnych okrucieństw wobec słabych i niewinnych i to już po wojnie w obozach dopiero co opuszczonych przez niemiecką obsługę. To nie człowiek sowiecki, to człowiek sam w sobie, któremu wojna dała przyzwolenie na nienawiść i zbrodnię. Nie ma świętych narodów.
Musiał przyjść reporter, by to pokazać.

Piotr Mitzner

Termin Lekcji: 19 kwietnia, godz. 11:00;
Termin przyjmowania zgłoszeń: 11 kwietnia

Trzymajcie się. Japonia po tsunami i katastrofie Fukushimy. Plotki. Nieufność. Złość. Tabu Hiroszimy. Męczące obcowanie z duchami, które zawieszone między światami nie chcą odejść, bo nie doczekały właściwego pochówku. Wieczory płakania. Mnisia kawiarnio-narzekalnia. Wietrzny telefon z uciętym kablem, który pomaga powiedzieć „do widzenia”. Katarzyna Boni w tej książce pokazuje różne sposoby, zbiorowe i indywidualne, przechodzenia przez kolejne fazy żałoby. Nie szuka egzotyki, stawia raczej na podobieństwa, a nie odmienności. To rodzaj lustra, które reporterka stawia przed nami, by kraj w traumie przejrzał się w kraju w traumie.

Katarzyna Nowak

Termin Lekcji: 26 kwietnia, godz. 10:00;
Termin przyjmowania zgłoszeń: 21 kwietnia

Zbrodnia bez kary. Ta książka przypomina o jednej z najgłośniejszych zbrodni PRL-u, o śmiertelnym pobiciu przez milicję warszawskiego maturzysty Grzegorza Przemyka, syna Barbary Sadowskiej, poetki związanej z opozycją antykomunistyczną. Po przestudiowaniu tysięcy stron akt sądowych i teczek bezpieki reporter odsłania całą gigantyczną machinerię kłamstwa ówczesnej władzy. Cyniczną manipulację świadkami, wymiarem sprawiedliwości i mediami. Ludzi generała Kiszczaka sprawiedliwość nie dosięgnie nawet w wolnej Polsce. Cezary Łazarewicz opowiada tę wstrząsającą historię w najlepszy możliwy sposób: powściągliwie i bez sentymentalizmu.

Elżbieta Sawicka

Termin Lekcji: 19 maja, godz. 11:00;
Termin przyjmowania zgłoszeń: 12 maja

13 reportaży z Ukrainy. Mocne historie, wyraziste postaci bohaterów: fałszywie oskarżony bokser zmuszany torturami, aby wziął na siebie winę („Buty Bohdana Chmielnickiego”), „polittechnolog” – organizator płatnych demonstracji („Robin Hood”), właściciel fabryki, walczący z państwowo-mafijnym układem („Wielka wojna odeska”), rzeczniczka „majdanowej” Samoobrony („Węzeł odeski”), matka i córka – prostytutki („Julia z Krainy Os”) i mnóstwo innych. Autorka oddaje im głos. Teksty są gęste – czyste, bez zbędnych komentarzy. Ukraina opowiedziana przez (losy) tych ludzi.
Efektywna narracja – syntetyczny skrót. Znakomite wyczucie języka. Hemingwayowska powściągliwość – less is more. Oszczędna, celna metafora.

Mariusz Kalinowski

Termin Lekcji: 5 czerwca, godz. 11:00;
Termin przyjmowania zgłoszeń: 2 czerwca

Naprawianie świata.16 tekstów, wśród nich słynny „Czy Bóg wybaczy siostrze Bernadetcie?” – najpopularniejszy reportaż na Wyborcza.pl od 10 lat (ponad pół miliona wejść).Teksty surowe, proste, funkcjonalne. (W tych reportażach odrzucenie „literackości” jest oczywiście gestem literackim.)
Bezwarunkowo stają po stronie słabych, pokrzywdzonych – przeciw korupcji, znieczulicy, chorej niewydolności sądów, prokuratury, policji, więziennictwa, systemu opieki społecznej.A czasem, obok tamtych, wyciszone – nieoczywiste, wręcz subtelne – portrety zagubionych nadwrażliwców (np. „Karmel” albo „Biała bluzka. Tajemnica minister Zbrojewskiej”).Teksty Kopińskiej są „misyjne” – ocalają, wskazują palcem, oskarżają, sądzą – i w końcu: wymierzają sprawiedliwość. Czasem potrafią nawet zmienić prawo.

Mariusz Kalinowski

Termin Lekcji: 7 czerwca, godz. 10:00;
Termin przyjmowania zgłoszeń: 1 czerwca

„Innego końca świata nie będzie” pisał poeta. Aneta Prymaka-Oniszk przywołuje historie tych, którym los podarował więcej niż jeden koniec świata. Jej książkowy debiut przypomina mało znany epizod I wojny światowej, kiedy kilka milionów mieszkańców dzisiejszej centralnej i wschodniej Polski ruszyło na wschód w ucieczce przed wojskami niemieckimi. Umiejętnie montowane przez autorkę wspomnienia, dokumenty i zdjęcia, a także współczesne pytania i dylematy układają się w czytelniczej wyobraźni w barwny epicki film o utracie, strachu, nadziei i powrocie, który bywa trudniejszy niż ucieczka.

Katarzyna Nowak

Czy zdołam to wszystko zrozumieć i opisać? – pyta autorka. – Ja, która nie przeżyłam tego strasznego czasu?
Kiedy ludzie strzelają do siebie jak do zajęcy. Kiedy rozpieszczona 18-latka, która jeszcze niedawno grała na pianinie i czytała „Potop” wciąga się w szaber. Kiedy jedni wsiadają na swoje konie i ruszają w dal, ci, którzy dotąd czekali po drugiej stronie drogi, schodzą ze swoich wozów, wchodzą do opuszczonych właśnie kuchni, dotykają ciepłego jeszcze pieca, kładą się na ciepłych jeszcze poduszkach.
Kiedy przydałaby się cisza, żeby 450 tysięcy uciekinierów z Prus Wschodnich mogło usłyszeć pękającą taflę lodu na Zalewie Wiślanym. Magdalena Grzebałkowska, rocznik 1972, próbuje sobie tę ciszę wyobrazić i sprawia, że po przeszło 70. latach słyszymy ten pękający lód i przechodzi nas zimny deszcz na myśl o tym strasznym czasie pomiędzy wojną i pokojem.

Katarzyna Nowak

O autorce:

(ur. 1972). Historyczka. Reporterka. Autorka książek: „Ksiądz Paradoks. Biografia Jana Twardowskiego” (Znak, 2011) i „Beksińscy. Portret podwójny” (Znak, 2014), która została nominowana w 6. edycji Nagrody Kapuścińskiego. Aktualnie pracuje nad biografią Krzysztofa Komedy. Mieszka w Sopocie.

Autorka zabiera nas w podróż do amerykańskiego Pasa Biblijnego. W stanie Arkansas uczestniczy w Krajowym Zjeździe Partii Rycerzy Ku Klux Klan. Zgłębiając działalność tej rasistowskiej organizacji, odkrywa mentalne absurdy partyjnej demagogii. W miasteczku Harrison, gdzie „mieszka miłość”, szef KKK Thomas Robb głosi, że Chrystus był rasistą; biali są potomkami narodu wybranego, białemu grozi zagłada, bo nosi on w sobie genetyczną skazę miłosierdzia. Teksty pastora ukazują się regularnie na internetowej stronie światowego forum białych nacjonalistów. Odwiedzał ją Anders Breivik, który 22 lipca 2011 nikomu nie okazał miłosierdzia.

Ewa van den Bergen-Makała

O autorce:

(ur. 1967) Skończyła filologię romańską na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 80. grała w serialu dla młodzieży „Tylko Kaśka”, w latach 90. pracowała m.in. w Radio Mozart, gdzie prowadziła audycje z muzyką klasyczną. Od prawie 20 lat związana z działem reportażu „Gazety Wyborczej”. Autorka dwóch zbiorów reportaży: „Beznadziejna ucieczka przed Basią” (W.A.B., 2007) i „Żyletka”(Agora, 2011) oraz „Mokradełka” (Czarne, 2012), które znalazło się w finale Nagrody Literackiej Nike 2013. Obecnie pracuje nad biografią Krzysztofa Kieślowskiego.

Wędrując drogą 816 można spotkać Ursusa c-360, plamiaka agreściaka, połamane krzyże i wielkie piersi dojarki w ciemnościach obory. A także drogi bez adresu, podwaliny cerkwi oraz turkucia podjadka. Nie napotkać. Właśnie spotkać – bo te stwory mówią. Co opowiadają? To zależy och stanu ducha czytelnika. Na pewno o gorzkiej historii ziemi nadbużańskiej. A może to tylko pretekst do zadumania nad człowiekiem, jedną z osobliwości przyrody.
Są pisarze, których nie sposób naśladować, bo można imitować frazę, ale nie sposób zapożyczyć zmysłowości. Takim pisarzem był Bruno Schulz. Takim reporterem jest Michał Książek.

Maciej Zaremba Bielawski

O autorze:

(ur. 1978) pochodzi z Oraczewa koło Sieradza. Jest przyrodnikiem i kulturoznawcą, a także przewodnikiem syberyjskim. Kilka lat spędził w Jakucji. Publikuje w „Polityce”, „Kontynentach”, „Lesie Polskim” i „Twórczości”. W 2013 roku ukazała się jego pierwsza książka „Jakuck. Słownik miejsca” (nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia), a rok później tom wierszy „Nauka o ptakach” otrzymał nominację do Nagrody Literackiej Nike i Wrocławską Nagrodę Poetycką „Silesius” w kategorii „Debiut roku”. „Droga 816” została wyróżniona Nagrodą Literacką Prezydenta Miasta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego za najlepszą książkę 2015 roku.

Jest to przede wszystkim książka mądra. Składa się z tekstów niedługich, a nawet bardzo krótkich. Niektóre są tylko cytatami listów, nagranych wypowiedzi, które znakomicie portretują ludzi, ich postawy, losy. Reszka opowiada o zdarzeniach niezwykłych i o szarej codzienności. To reporter, który nie chce zaskakiwać i zadziwiać czytelnika. Miłość, seks, bohaterstwo, wiara, dziwactwa i przesądy – stanowią o naszym świecie, któremu autor poświęcił tę złożoną z migawek, ale spójną książkę. Wydobywa w niej to, co ze wstydu lub skromności jest ukrywane, a mimo to wpływa na rzeczywistość. Skąd bierze się mądrość Reszki? On chyba po prostu lubi i szanuje ludzi, o których pisze.

Piotr Mitzner

O autorze:

(ur. 1977) skończył historię na UMCS oraz podyplomowe dziennikarstwo na Uniwersytecie Warszawskim. Od 2002 r. pracuje w oddziale lubelskim „Gazety Wyborczej”. Zajmuje się reportażem społecznym, jego bohaterowie to często ludzie wykluczeni, skrzywdzeni przez los, naznaczeni traumatycznym doświadczeniem. Dwukrotnie był nominowany do nagrody Grand Press w kategorii reportaż prasowy. Prywatnie fan syntezatorów analogowych i miłośnik latawców pociągowych.

W Polsce o in vitro wypowiadają się zwykle politycy albo księża. Medycyna reprodukcyjna w ich dyskusjach wygląda na dzieło szatana. Książka Karoliny Domagalskiej oddaje głos ludziom, którzy z niej naprawdę korzystają. Niepłodnym parom heteroseksualnym i tęczowym, samotnym kobietom i dzieciom, które czasem nie znają tożsamości biologicznych rodziców. Rozmawia z dawcami spermy: bywają anonimowi, kiedy indziej nie. Rodzina XXI wieku, także za ich sprawą, zmienia swoje kształty. A kodeksy w krajach Zachodu wyznaczają jej różne ramy.
Autorka z wielką powściągliwością i taktem opisuje rodzicielstwo z in vitro. I nie ukrywa, że wiążą się z nim także rozterki moralne.

Lidia Ostałowska

O autorce:

(ur. 1980) studiowała etnologię na UW i gender studies w Central European University w Budapeszcie. Stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Z „Wysokimi Obcasami” (sobotnim dodatkiem do „Gazety Wyborczej”) związana od dziesięciu lat, a od roku jest ich redaktorką. Zajmuje się medycyną reprodukcyjną, bioetyką, prawami człowieka.

To nie tylko opowieść o upadku prezydenta i zwycięstwie Majdanu. Pozwala ona zrozumieć to, co dwa lata temu zdarzyło się na Ukrainie, czemu przyglądaliśmy się z empatią. Siłą tej świetnie napisanej książki jest żelazna dyscyplina. Autorzy szukają prawdy (i to po obu stronach barykady), choć wiedzą, że często już jej nie znajdą. Weryfikują pogłoski i mity. Liczą, sprawdzają, konfrontują relacje. Na przekór stereotypom i publicystycznym uogólnieniom. Nie jest to przy tym książka zimna. Temperatura bije zarówno od opisywanej eksplozji buntu na Majdanie i od pasji, z jaką pracowali polscy reporterzy.

Piotr Mitzner

O autorach:

Zbigniew Parafinowicz – (ur. 1979) – absolwent politologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Redaktor „Dziennika Gazety Prawnej”, wcześniej dziennikarz „Życia” i „Dziennika”. Zajmuje się tematyką ukraińską od 2003 r. Z Kijowa jako korespondent „Życia” relacjonował pomarańczową rewolucję. W „Dzienniku” pisał o rządach ekipy Wiktora Juszczenki i powrocie do władzy Wiktora Janukowycza. Budowę systemu Simji i upadek Janukowycza relacjonował w „Dzienniku Gazecie Prawnej”.

Michał Potocki – (ur. 1984) – absolwent stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie Warszawskim. Redaktor „Dziennika Gazety Prawnej”, współpracownik „Nowej Europy Wschodniej”, wcześniej dziennikarz „Dziennika”. Od 2008 r. zajmuje się tematyką ukraińską i białoruską. Z Kijowa relacjonował wybory 2010 r., rozbudowę i upadek systemu władzy Janukowycza. Z Mińska – brutalne stłumienie protestów opozycji w 2010 r. Za teksty o Białorusi otrzymał pierwszą nagrodę w międzynarodowym konkursie Belarus in Focus 2012.

Marzenia nie zawsze się spełniają. Wojciechowi Jagielskiemu, mimo wielu starań, nie udało się porozmawiać z Nelsonem Mandelą, pierwszym czarnym prezydentem RPA. Trudno. I tak pasjonująco opowiada o jego młodości rewolucjonisty, latach więzienia na Wyspie Fok, o niezmordowanej walce z apartheidem i cenie, jaką zapłacił za zwycięstwo – o samotności człowieka legendy. Drugą ważną postacią tej książki jest Freddie „Saddam” Maake, opętany miłością do futbolu wynalazca piekielnie hałaśliwej trąbki wuwuzeli. Trzecim bohaterem staje się sam reporter. Wszyscy trzej „w swojej zachłanności pragną mieć wszystko, także to, co w życiu nawzajem się wyklucza”.

O autorze:

(ur. 1960) Po raz trzeci nominowany do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki (w pierwszej, czwartej i piątej edycji). W latach 1986-1991 pracował w Dziale Zagranicznym Polskiej Agencji Prasowej, potem przez 20 lat w Dziale Zagranicznym „Gazety Wyborczej”, od 2011 roku – znowu w PAP. Specjalizuje się w tematyce Afryki, Azji Południowej i Środkowej oraz Kaukazu. Świadek rozgrywających się tam najważniejszych wydarzeń z przełomu wieków, m.in. upadku komunizmu i rozpadu Związku Radzieckiego, a także powstawania nowych państw na obszarze byłego imperium, wojen w Afganistanie, upadku apartheidu w Południowej Afryce. Autor książek: „Dobre miejsce do umierania” (1994), „Modlitwa o deszcz” (2002), „Wieże z kamienia” (2004), „Nocni wędrowcy” (2009), „Wypalanie traw” (2011), tłumaczonych na angielski, hiszpański, niemiecki, włoski i niderlandzki. Żonaty, ma dwóch synów.

Pitcairn, wyspa na Oceanie Spokojnym. Odizolowana od świata. Liczy dziś 60 mieszkańców, potomków zbuntowanej załogi legendarnego brytyjskiego okrętu „Bounty”. Zamknięta społeczność żyje według własnych praw, zjednoczona ponurą tajemnicą. Od wielu pokoleń gwałty na dziewczynkach i kobietach są tu normą. Ofiary żyją ze swoją traumą w milczeniu. Prawda wychodzi na jaw dopiero w 2004 roku podczas procesu sądowego. Na obcych patrzą na wyspie spode łba, dziennikarzy traktują z jawną wrogością. Wasielewski dostał się na Pitcairn, podając się za antropologa. Zobaczył piekło, zło w czystej postaci.

O autorze:

(rocznik 1982) Autor książek: „Jutro przypłynie królowa” (2013), „Bim, bam, bom, mogę wszystko!” – o Bogusławie Mecu (2013) i współautor „81:1. Opowieści z Wysp Owczych” (2011). Jest dwukrotnym finalistą konkursu stypendialnego Fundacji „Herodot” im. Ryszarda Kapuścińskiego. Jego książki były nominowane m.in. do Nagrody im. Beaty Pawlak (2011, 2013) i MediaTorów (2013). Za książkę “Jutr przypłynie królowa” otrzymał nagrodę Warszawskiej Premiery Literackiej.

Książka Greka, a zarazem polskiego dziennikarza, który jedzie do ojczyzny przodków podczas wielkiej fali protestów. Kryzys gospodarczy z dwudziestowieczną historią Grecji w tle to jednak nie jedyny temat jego relacji. Pisze też o tragedii uchodźców, którzy dobijają do wybrzeży Grecji, i o wyspie Ikarii, która w świecie napięć i chaosu wydaje się oazą spokoju i długowieczności. Sturis opowiada o własnej grecko-polskiej tożsamości, o osobliwej mentalności mieszkańców tego rejonu, a mieszają się w niej: duma antycznej przeszłości, kompleksy i ogromna wola życia.

O autorze:

Urodzony w Salonikach (rocznik 1983), wychowany w Polsce. Pracuje w Radiu TOK FM, gdzie zajmuje się zagranicą. Stypendysta Fundacji Rządu Greckiego, dzięki której w latach 2009-2010 obserwował rozwój sytuacji społeczno-politycznej w tym kraju. Jako korespondent polskich mediów relacjonował protesty, demonstracje i działania ruchów społecznych w Grecji. W 2012 roku był nominowany do Nagrody PAP im. Ryszarda Kapuścińskiego (kategoria reportaż prasowy) i do nagrody Grand Press w kategorii reportaż radiowy (za audycję o greckich neofaszystach ze Złotego Świtu). „Gorzkie pomarańcze” to jego książkowy debiut.

W roku 1953 w Płakowicach, w pobliżu Lwówka Śląskiego został zorganizowany tajny ośrodek wychowawczy dla 1270 koreańskich dzieci. Ta nieznana historia, odtworzona po półwieczu przez dziennikarkę, ma wielu bohaterów. Są nimi chore, zabiedzone dzieci, po sześciu latach wywiezione z Polski do Korei Północnej. Jest i wspaniały lekarz z Wrocławia – Tadeusz Partyka. Są wreszcie młodzi ludzie, którzy z biednych, powojennych wiosek i miasteczek zgłaszają się do pracy jako nauczyciele i wychowawcy. Ich dzieje zostały pieczołowicie odtworzone. Życie sierot po wywiezieniu ich do Korei jest nieznane. Plątanina losów, wydarzeń, awansów społecznych, a także funkcjonowania lokalnych władz partyjnych i Służby Bezpieczeństwa – daje nam niezwykle emocjonalny obraz powojennego życia w Polsce Ludowej i na Dolnym Śląsku.

O autorce:

Dziennikarka, autorka reportaży, audycji i filmów dokumentalnych. Najdłużej była związana z Polskim Radiem Wrocław, jednocześnie współpracowała ze Studiem Reportażu i Dokumentu Polskiego Radia, stacjami telewizyjnymi, m.in. w Polsacie prowadziła talk show „Podejdź no do płota”, „Nasze Dzieci”, a w Polsat News „Ostatnią instancję”. Publikowała w „Przeglądzie”, „Gazecie Wyborczej”, „Polityce”, „Gazecie Wrocławskiej”, kwartalniku „Karta”. Laureatka Nagrody Głównej SDP (1997 i 1998), pierwszej dla Polski nagrody Prix Europa (Berlin 2003) oraz Grand Press (2003) za audycję „Оsieroceni” i Grad Prix KRRiT (2004) za „Portret w czerwieni” – obie dotyczyły pobytu sierot koreańskich na Dolnym Śląsku. Z mężem Bogodarem Zielnicą i trójką dzieci (Michał, Sylwia, Patrycja) mieszka na wsi pod Oławą.

Jak koncepcje architektów-wizjonerów sprawdzały się w rzeczywistości PRL? Filipa Springera zafascynowały paradoksy życia na warszawskim Przyczółku Grochowskim. Osiedle, które od początku budziło skrajne uczucia mieszkańców, było dziełem Oskara i Zofii Hansenów. Po studiach w Paryżu Hansen odrzucił zagraniczne propozycje – powrócił do Polski, aby poświęcić się pracy nad utopijną teorią Formy Otwartej, a zarazem wraz z żoną projektować domy, które miały odmienić życie swych mieszkańców. „Zaczyn” to frapujący portret pary idealistów, którzy pomimo bolesnych zderzeń z codziennością nigdy zatracili wiary w swoją misję.

O autorze:

(ur. 1982) Po raz drugi nominowany do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki (w trzeciej i piątej edycji). Ukończył archeologię na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Publikuje w tygodniku „Polityka”, „Dużym Formacie”, „Tygodniku Powszechnym”. Jest autorem książek: “Miedzianka. Historia znikania” (2011), „Źle Urodzone. Reportaże o architekturze PRL” (2012), „Zaczyn. O Zofii i Oskarze Hansenach” (2013), „Wanna z kolumnadą. Reportaże o polskiej przestrzeni” (2013).
Na napisanie piątej (o roboczym tytule „Wszystkie piętra”, która będzie opowieścią o niezbywalnym prawie każdego człowieka – prawie do mieszkania) otrzymał w 2013 roku stypendium dla młodych dziennikarzy Fundacji im. Ryszarda Kapuścińskiego – Herodot.

Bolało jeszcze bardziej to zbiór reportaży, które powstawały w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Dwanaście historii z całego kraju, z Przerośli Gołdapskiej, łódzkich Bałut, katowickich Bogucic, Wrotnowa, Białej Podlaskiej. Dwanaście zagmatwanych losów, a tak naprawdę jedna bohaterka – Polska B. Niechciana, zagubiona, gorzej ubrana, cierpiąca na syndrom poaborcyjny. Bolało jeszcze bardziej to niema skarga ludzi, którzy sobie nie radzą. Jednak gdzieś w tle książki Lidii Ostałowskiej przewija się także bezcenna opowieść o nas i naszej niewrażliwości społecznej.

Był tam, gdzie kierowcy w jednej ręce trzymali kierownicę, w drugiej karabin. Gdzie matki znajdowały przed drzwiami odcięte głowy swoich synów. Gdzie jakiekolwiek reguły obowiązywały tylko przez krótką chwilę, kiedy akurat przejeżdżał amerykański patrol.

Mariusz Zawadzki jest jedynym polskim dziennikarzem, który widział Irak w czasach katastrofy. Oglądał go z dwóch stron: z okien amerykańskich wozów pancernych, ale też z perspektywy zwykłych Irakijczyków. A przy okazji wpadł na bombę na środku pustyni, cudem wymknął się bojownikom Armii Mahdiego, którzy chcieli porwać go dla okupu i udawał badacza Biblii, żeby przekraść się do baz kurdyjskich partyzantów w wysokich górach.

Nowy wspaniały Irak czyta się momentami jak powieść sensacyjną, ale ta książka jest czymś więcej: pasjonująca opowieścią o tym, jak dwa zachodnie imperia – brytyjskie i amerykańskie – stworzyły Irak, potem próbowały go ulepszać i zmieniać na swoją modłę. O Churchillu, który uważał, że stosowanie gazów bojowych przeciw niecywilizowanym plemionom jest bardzo pożyteczne. O Bushu, który uwierzył doradcom, że można stworzyć nowy, wspaniały Irak.

Mistrzowska opowieść, która na długo pozostaje w pamięci. W zmasakrowanej twarzy białego farmera nie sposób rozpoznać budzącego paniczny strach Eugène’a Terre’Blanche’a. Czarnoskórzy zabójcy nie próbują uciekać. Sami dzwonią na policję. Wymierzyli tylko sprawiedliwość.

Koniec obłędnego systemu rasowej segregacji. Biali oddali władzę czarnoskórej większości. Ale nie w rodzinnym miasteczku zapatrzonego w Hitlera Terre’Blanche’a. Samozwańczego generała nie obowiązują rządowe umowy podpisane przez zdrajców. W Ventersdorp wszystko ma pozostać zgodnie z boskim planem. Osobno biali Burowie, osobno czarni, osobno potomkowie Anglików.

Zmysł obserwacji i mistrzostwo pióra Wojciecha Jagielskiego zamienia tu i teraz mieszkańców południowoafrykańskiego miasteczka w uniwersalną opowieść o rozczarowaniu, jakie niesie z sobą każda wielka społeczna rewolucja.

Pociąg osobowy z Moskwy do Czyty jedzie pięć dni. Do stacji końcowej, Władywostoku, okrągły tydzień… Tak zaczyna się podróż, która może pomóc zrozumieć Rosję ostatnich lat.

Jak pojąć ten wielki kraj rozpięty na dwóch kontynentach, w którym nic nie jest tym, czym powinno? W jaki sposób spojrzeć na to egzotyczne miejsce, gdzie dobrą wiadomością jest to, że w Murmańsku ociepli się do minus 30 stopni Celsjusza, a dzień będzie trwać godzinę i siedem minut?

To tutaj polski ksiądz, były jeniec cudem ocalony z Katynia, w podziemiach dawnej siedziby twerskiego NKWD – gdzie rozstrzeliwano jeńców Ostaszkowa – dokonuje kolejnego cudu, nawracając pułkownika Armii Czerwonej. To tutaj młodzież uczy się w szkole, że prawa człowieka i wolność jednostki są wartością najwyższą, a jednocześnie, że narody nie mają prawa do samostanowienia. To tutaj przechodzenie od komunizmu do demokracji polega na tym, że wczorajszy komunista nazywa siebie dziś demokratą.

14:57 do Czyty to zbiór pasjonujących reportaży o matkach marynarzy Kurska i rodzicach dzieci zamordowanych w Biesłanie, kadetach Dońskiego Korpusu Imperatora Aleksandra III z Nowoczerkaska i uczennicach Krasnojarskiego Żeńskiego Gimnazjum Maryjskiego, obwieszonych medalami weteranach, miss żeńskiej kolonii karnej i mieszkańcach dawnej kamienicy partyjnej nad brzegiem Moskwy. To opowieść o kraju, który fascynuje, zaskakuje i nieustająco zdumiewa.

Dobra krew. W krainie reniferów, bogów i ludzi to osobista relacja z wyprawy “na koniec ziemi”. W podróż na Jamał wybrała się Magdalena Skopek, doktor fizyki, pasjonatka fotografii. Dotarła tam do Nieńców – oddalonego od cywilizacji, koczowniczego ludu trudniącego się polowaniem i hodowlą reniferów.

Jako przybyszka, która otrzymała nienieckie imię Mjagnie, przez dwa miesiące żyła i przemieszczała się z rodziną Akatteto. Powoziła zaprzęgiem reniferów, wyprawiała skóry, robiła nici ze ścięgien, jadła surowe mięso i ryby, spała w legowisku w czumie, gotowała, odwiedzała święte miejsca. Jej życie w północnosyberyjskiej tundrze okazało się surową i fascynującą przygodą, z której przywiozła debiutancką książkę i zdjęcia – obrazy zupełnie nieznanego świata i ludzi żyjących w zgodzie z rytmem przyrody. “Wierzę, że Nieńcy zgodziliby się ze wszystkim, co napisałam.

Ogromnie szanuję otwartość, tolerancję i serdeczność, z jakimi mnie przyjęli do swoich rodzin i domów. Mam również głęboką nadzieję, że w świecie, w którym wystarczy wsiąść do samolotu, żeby dostać się w niemal dowolne miejsce na kuli ziemskiej, uszanuje je również czytelnik tej książki. Zwyczaje i życie tundrowników starałam się opisać najlepiej, jak umiałam” – Magdalena Skopek.